આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૭ / ૧૦૬
કાનો ગયો મથુરા, ને ગોકુળ મૂંગું થયું રે, વાંસળી વિનાનું આખું જીવતર સૂનું થયું રે.
ઓશિકું ભીનું થયું, ને રોજ છાનાં આંસુઓ, દીકરો પરદેશ ઊડ્યો, ત્યાં જ માનાં આંસુઓ.
આવો રે મેહુલા, મારે આંગણ, તરસી ધરતી પોકારે, ખેડૂની આંખ્યું ઊંચે મંડાણી, આભના ઓવારે.
દીકરો મારો થયો ત્યાં બાપ સમજાયો મને, જાત બાળી ને પછી એ તાપ સમજાયો મને.
તું જ મસ્જિદ, તું જ મંદિર, તું જ મારો રાહ છે, શ્વાસમાં તું, નામમાં તું, તું જ મારી ‘આહ’ છે;
એક દીવો મૂકજો રે, પડોશીના ઉંબરે, જ્યાં અંધારું બેઠું છે આ વરસે ઘરને ખૂણે.
તૂટેલા તારનો તંબૂરો મારો, ગાય નહીં તોય ગાજે રે, માળિયે સૂતો સૂતો એ તો દાદાનો સાદ સાજે રે.
ઉંબરે ઠેસ વાગી ને સાંભર્યું એનું નામ, સખી રે, પગની પાનીએ ઊગ્યું આખું ગામ.
શહેર બંધ થયું. રસ્તા ખાલી,
અલખ નિરંજન બોલે જોગી, ઝોળી ખાલી ખાલી રે, ખાલી ઝોળીમાં આખું બ્રહ્માંડ, એ તો મસ્ત મવાલી રે.
ફાગણ આવ્યો, રંગ ઊડ્યા, પણ હોળી મારી ખારી રે, મારો સાયબો સરહદ પર, ને સૂની મારી અટારી રે.
રેતીનો મહેલ મેં બાંધ્યો સખી, દરિયાને કાંઠે, મોજું આવ્યું ને લઈ ગયું, રહી ગયાં છીપ ને કાંઠે.
વાયરા સામે ભલે, દીવા તણી આ ટેક છે, ગામ આખું એક પલ્લે, ને અહીં બસ એક છે.
ભીંત પર તારીખિયે આજે ગયો કાળો દિવસ, ફાડતાં, બીજા જ પાને એક રૂપાળો દિવસ!
ચૅનલો પર સાંજ પડતાં ચીસ ને ઘોંઘાટ છે, પાંચ ડબ્બામાં ભરેલા પાંચ, માછી-હાટ છે.
ડુંગરે ડુંગરે દીવડા બળે ને પાવાગઢ ઝળહળે, માડી, તારાં પગથિયાં ચડતાં થાક્યા પગ પણ ગરબે વળે.
ડ્રોઇંગરૂમના ખૂણે કાચનું માછલીઘર.
હતો મંદિરે? ના, કિનારે ખુદા, ખલાસી બની નિત ઉગારે ખુદા.
જન્માષ્ટમીની રાત. મંદિરમાં
ભલે તું ન આવે, વધાવું તને, હૃદયના ઝરૂખે સજાવું તને.
પ્રેમને ‘શા કાજ?’ પૂછો, તો કશું ક્યાં સૂઝતું? ફૂલ પણ ‘કાં ખીલતું?’ — એ પ્રશ્નથી ખુદ મૂંઝતું;
જ્યાં હતો દરબાર, ત્યાં બકરાં ય ઘાસ ચરે હવે, કાંગરાથી રોજ થોડી રેત, ધૂળ ખરે હવે.
સાચનું તુંબડું બાંધી લે મનવા, દરિયો તરી જવાશે, જૂઠના સોને લાદેલું વહાણ તો મધદરિયે ડૂબી જાશે.
હૃદય રોજ તારો ખુલાસો કરે છે, પછી ખુદ જ ખુદને દિલાસો કરે છે.
ગઝલ મારી, હૃદય મારું, બધું સંગીત તારે નામ, ભલે હારું, ખુશી મારી, લખું છું જીત તારે નામ.
મારી ચૂંદડી ગુલાબી ને તેં કરી દીધી કેસરિયાળી રે, ફાગણિયે તેં રંગ ઉડાડ્યો, હું તો થઈ ગઈ ન્યાલી રે.
બાળપણમાં બા ધરે, તો હેત-દરિયો હાથમાં, રાત પડતાં ઊંઘવાને નર્મ તકિયો હાથમાં.
શબ્દ ભૂલી ગ્યા અમે, ત્યાં સંભળાતું મૌનમાં, આપણું સગપણ બધું તો ઓળખાતું મૌનમાં.
આભમાં ઊડે, ચગે, મારો જ સતરંગી પતંગ, દોર મારા હાથમાં, ને મન ય મનરંગી પતંગ.
કાદવે ઊગે, છતાં કોરું રહે, એ કમળ છે, આ જગત તો લાલચોનું એક ઘેરું વમળ છે.
આંખ મારી, દૃશ્ય તારાં; શ્વાસ મારા, જાન તું, હોઠ મારા, ગીત તારાં; રાગ મારા, ગાન તું;
રેતમાં જ્યાં જ્યાં નજર, ત્યાં એક વીરાની તરસ, ઝાંઝવાંની પાછળે દોડે જ દીવાની તરસ.
પ્રેમ એટલે ચાંદ-તારા તોડી લાવવાની વાત નહીં.
ગુરુ મારો કુંભાર રે, મને ચાકડે ચડાવે, બહારથી થાપટ મારે, અંદર હાથ ટેકાવે.
ઓરડામાં ભીંત પર છે એ પુરાણો આયનો, રોજ જોતો હું, છતાં મુજથી અજાણો આયનો.
ડૉલરોના દેશમાં પણ સાંભરે મારું વતન, હિમ મહીં તાપણ સમું લાગે મને ન્યારું વતન.
સૂરતીની એક ઇચ્છા: ઘી તળેલું જમણ છે, ભૂખ ના હો, તોય થાળી પર ભરેલું જમણ છે.
રાજના ગુણ ગાય, એ તો હોય દરબારી કલમ, ને જમીનો મફતમાં લે, એ જ સરકારી કલમ.
ગામમાં સાંજની આરતીની ઝાલર વાગે,
રોજ ફૂલો સીંચતો, ને ચૂપ, માળી સંત છે, જે ગલી વાળે સવારે, ઝાડુવાળી સંત છે.
વાદળમાંથી એક ટીપું છૂટ્યું.
શરદની પૂનમ ભરે છે દૂધ જેવી ચાંદની, ખીર મૂકે બા અગાશે, ઝીલવાને ચાંદની;
પચીસ વરસ પછી હું ગામ પાછો ફર્યો.
નદી રૂઠી રે મારા ગામની, ગાંડી થઈ ને ગાજી, ઘર, ખેતર ને ઢોર તાણી ગઈ, રહી ગઈ ભીંત એક તાજી.
પાદરે ઊભી હજી, એ સાવ સરકારી નિશાળ, છાપરું તૂટ્યું છતાં, લાગે ઘણી પ્યારી નિશાળ.
૪૬૬. ઘર બદલતાં ઓરડેથી સૌ ઉપાડ્યું, ને છતાં
૪૯૬. ભલે મોટાં મકાનો હો, ભલે ગાડી, ભલે સોનું,
૫૪૧. ઉઘાડી હથેળી, તરસતી નજર છે,
૫૯૧. હતી ઝૂંપડી, ને હતી હૂંફ ત્યાં,
૬૨૬. સવારે વૉક માટે હું ગયો બાગે નવા બૂટે,