આ ટેગ સાથે 500 લેખ · પાનું ૬ / ૧૦
એક કિસ્સો સાંભળો, બે જણ હતાં સૌથી નિકટ, રોજ થાતી’તી વગર કારણ જ બંનેમાં ખટપટ;
તાર સૂતરનો ભલે કાચો, ન કાચો પ્રેમ છે, હાથ પર બાંધ્યું બહેને, ભાઈનું તો ક્ષેમ છે;
ઈંટ, પથ્થર, ભીંતથી ક્યાં થાય ઘરમાં કૈં ઉજાસ? એ હસે તો ઓરડે ફેલાય છે ઝીણી સુવાસ;
આંખ ખૂલે એ પહેલાં ફોન ખૂલી જાય છે, ‘સુપ્રભાતે’ સો ગુલાબો રોજ ત્યાં વેરાય છે;
જીતવું તો છે સરળ, પણ હારવું ભારે પડે, દોસ્તને જીતાડવા ખુદ ઝૂકવું ભારે પડે;
હતો તું સાથમાં ત્યારે સફર ટૂંકી જ લાગી’તી, ન થાક્યા પગ, ભલે ને રાતભરની ઊંઘ ત્યાગી’તી;
ઠેકડી કરતા રહે ને તોય મરવા દે નહીં, રાતભર બકબક કરે, ને ઘેર ફરવા દે નહીં;
ન હીરા, ન મોતી, ન ઝૂમર, ન માયા, મળે એક માણસ સમજતો પરાયા;
ઉઘાડી આંખ તો સામે, બધે બસ તું જ દેખાયો, નયન મીંચ્યાં, તરત ભીતર બની તું વાંસળી ગાયો;
હિસાબી મન કહે: ‘મારું, બધું મારું, ન કૈં તારું’, હૃદય હસતું કહે ધીમે: ‘મને લાગે બધું સારું’;
દિવસ ઊગે, તરત દોડું, ઝબૂકે નોટનું મૃગજળ, હરણ થઈને સતત હાંફું, છતાં મહિનો રહે આગળ;
આજ વાવ્યું, કાલ લણવું — એમ ક્યાં થાતું કદી? વૃક્ષ થાતાં, મ્હોર આવે, ત્યાં સુધી વીતે સદી;
રમતમાં લડે, ને હસીને રડે છે, પડે તોય ઊભો ફરી થઈ ચડે છે;
જિંદગીને સ્વપ્ન માનો, તો બધું સાચું થશે, સ્વપ્ન જો સાચું ગણો તો શ્વાસ પણ કાચું થશે;
વમળમાં જાય જે ડૂબી, કિનારો એ જ પામે છે, પડે છે જે ફરી ઊઠી, સિતારો એ જ પામે છે;
હર કદમ પર એક જોખમ, હર વળાંકે એક ડર, તોય ચાલે છે મુસાફર, ના કદી છોડે સફર;
હજારો નામ ભૂલ્યો છું, મને એ નામ ના ભૂલે, ઘણા દેશો ફરી આવ્યો, મને એ ગામ ના ભૂલે;
ભીડમાં ઊભો છતાં હું સાવ ખાલી ભીતરે, કાફલો આખો હતો, પણ જાત ચાલી ભીતરે;
ચોકમાં નારા ગજાવે, કેટલો ઊંચો અવાજ! રોજ રેલી, રોજ ભાષણ, રોજ નવલો આ રિવાજ;
ઘણાં મંદિર, ઘણી મસ્જિદ, ઘણા મઠ પણ ફરી આવ્યો, ન ઈશ્વર ક્યાંય દેખાયો, ન મનને સાંત્વના લાવ્યો;
અમારી માતૃભાષા છે, અમારી શાન ગુજરાતી, હૃદયમાં ધબકતું જે, એ જ મીઠું ગાન ગુજરાતી;
જાત ખોયા બાદ પણ જો શ્વાસ ચાલે છે હજી, કોઈ દીવો આંખ મીંચીને ય ભાળે છે હજી;
ન મારું નામ છાપામાં, ન મારો ક્યાંય પણ ફોટો, ગણો તો સાવ નાનો, પણ ખુમારીમાં ઘણો મોટો;
થાળમાં જે હોય એ તો દેહનો આધાર છે, ને વિચારો જે ભરો એ જીવનો શણગાર છે;
તાજ જોવા લાખ લોકો રોજ આવે છે અહીં, પ્રેમની એ યાદમાં સૌ ફૂલ લાવે છે અહીં;
હજી કોરાં ઘણાં પાનાં, હજી શાહી ભરેલી છે, હથેળીમાં સમયની આ કલમ સૌએ ધરેલી છે;
તને યાદ કરતાં જ ભીનાં નયન છે, અહીં આંખ સામે જ ભીનું ગગન છે;
જામ ભર, સાકી, હજી આ રાત થોડી શેષ છે, કાલ કોનો કેટલો ને ક્યાં સુધીનો વેશ છે;
ટ્રેનની બારી પરે દોડે નદી ને ગામડાં, ને પછી પાછળ સરે છે ઝાડ, ખેતર, ઝૂંપડાં;
ભલે હોય તોફાન, દૂરે કિનારો, હલેસાં ન છોડે, ન છોડે સહારો;
ના ખજાનો, ના મહેલો, ના કશું મુજ પાસ છે, ફોરમે ભરપૂર, એવો એક કેવળ શ્વાસ છે;
રોજ નકશા દોરતો, ને પગ ઉપાડ્યો ના કદી, એટલે પોચી પથારી પર જ વીતી આ સદી;
ખુશીમાં હસું, ને હસું શોકમાં, હસું એકલો, ને હસું લોકમાં;
માત્ર શબ્દો ગોઠવો તો ક્યાં ગઝલ બંધાય છે? કાળજું છોલાય ત્યારે એક મિસરો થાય છે;
રૂપની શોધે ઘણા રણ, પર્વતો કાપી ગયા, કોઈ રાંઝા, કોઈ મજનૂ, પ્રાણ પણ આપી ગયા;
કાગળો કોરા ભલે, પણ સૌ લખાયું હોય છે, આંસુનું ટીપું પડે છે ત્યાં છુપાયું હોય છે;
આંસુ એ તો પાંપણે બેઠેલ નાજુક ભાર છે, દર્દના દરિયા તણો એ એક ટીપે સાર છે;
કોણ સાચું, કોણ ખોટું, એ બધું સમજાય છે, બેઉ મૂંગાં, તોય ઘરમાં મૌન પણ પડઘાય છે;
દર્દ તો જૂનું સગું છે, એ જ મારું ખાસ છે, આંખમાં જે ઝળહળે, એનો જ તો અજવાસ છે;
ન સૂરજ, ન ચાંદો, ન માગું સિતારો, મને પ્રેમનો એક દીવો ઉતારો;
આયખું આખું ય જાણે એક લાંબો થાક છે, હું ફરું છું ગોળ ગોળે, જિંદગી એ ચાક છે;
શબ્દ તો ખંજર સમા, પણ મૌન ઊંડો ઘાવ છે, ઝાડ પર જાણે કુહાડીનો અચાનક દાવ છે;
ભરબપોરે ગામ આખું જેમ ઊની આગ છે, ઢોર, પંખી, ને બધાંના હોઠ પર જળ-રાગ છે;
સમયની ચાલ સાથે ચાલવું, એ વાત સાચી છે, ઘડી કાંડે ભલે બાંધી, ઘડી તો તોય કાચી છે;
આંખ અર્જુન જેમ બસ મંડાઈ'તી એ લક્ષ્ય પર, ફોન ત્યાં રણકી ગયો, ને સ્હેજ ભટકી ગઈ નજર;
ઉખેડી એક ઇચ્છાને, જડેથી આગમાં બાળી, સવારે જોઈ, તો દસ દસ નવી કૂંપળ ભરી ડાળી;
એક ખૂણો હોય એવો, ક્યાંક આ સંસારમાં, જ્યાં મને ના ઓળખે કો', હું રહું અંધારમાં;
ભરી ઝોળી ઠલવતાં વાદળી થઈ સાવ ઠાલી, પણ ધરા લીલી, સજળ ખેતર, બધાને એ બની વ્હાલી;
પગ ભલે છોલાય, કાંટા વાગતા રસ્તે ભલે, ગીત મારું ગુંજતું'તું રાતદિન મારે ગળે;
નગરમાં નામ ખોવાયું, હવે હું ફ્લેટ-નંબર છું, સવારે લોકલે લટકું, બપોરે ભીડ-પથ્થર છું;