← મુખપૃષ્ઠ

ટેગ: જીવનચિંતન

આ ટેગ સાથે 134 લેખ · પાનું ૩ / ૩

શતરંજની જિંદગી: જ્યારે રમત જિંદગી કરતાં મોટી લાગે

૧ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Chessboard Life: When the Game Feels Bigger Than Living* **Gujarati Title:** *શતરંજની જિંદગી: જ્યારે રમત જિંદગી કરતાં મોટી લાગે* --- લખનૌની એક જૂની વાર્તા છે. બે નવાબો શતરંજ રમવા બેઠા. સવારથી સાંજ, સાંજથી રાત.

એલચીની રમત — જ્યારે ખાલી સમય સામ્રાજ્યો ગળી જાય છે

૧ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**Gujarati Title:** એલચીની રમત — જ્યારે ખાલી સમય સામ્રાજ્યો ગળી જાય છે --- રાયમાં બપોરની નમાજ પૂરી થાય, કોર્ટ બંધ થાય, અને કાજીઓ — એટલે કે જમાનાના સૌથી હોશિયાર ગણાતા ન્યાયાધીશો — પોતાના આંગણામાં બેસી જાય. સામે પથ્થરની એક પાટી.

ઉતાવળિયા ઉંધા પડે — ધીરજ રાખનારા જ રાજા બને

૧ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Art of Not Being in a Hurry — Why Smart People Play the Long Game* **Gujarati Title:** *ઉતાવળિયા ઉંધા પડે — ધીરજ રાખનારા જ રાજા બને* --- ભારતમાં એક વાત બહુ રમૂજી છે — અહીં દરેક માણસને ઉતાવળ છે.

રવિવારે સત્સંગ, સોમવારે સ્કેમ

૩ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *Satsang on Sunday, Scam on Monday* **Gujarati Title:** *રવિવારે સત્સંગ, સોમવારે સ્કેમ* --- બપોરે બે વાગ્યે AC હૉલમાં બેસીને સાધુ-સંતોનું પ્રવચન સાંભળતો માણસ આંખ બંધ કરીને માથું હલાવે છે. "વાહ... કેવી વાત કહી મહારાજે!

માણસ કરતાં મશીન વધારે માણસ?

૪ મે ૨૦૨૬કવિતા

**English Title:** *Is the Machine More Human Than Us?* **Gujarati Title:** *માણસ કરતાં મશીન વધારે માણસ?* --- સાહેબ, જમાનો બદલાયો. પહેલાં માણસ ભગવાનને પૂછતો, "હું કોણ છું?" હવે માણસ મશીનને પૂછે છે, "તું કોણ છે?

મિનિટે એક મિલિમીટર

૫ મે ૨૦૨૬નિબંધ

સમાજ કેટલું ધીરજ રાખતું નથી તે દર્શાવીને, પછી સિલિકોન ક્રિસ્ટલ અને રેતીનો પરિચય આપું છું, જે ધીમે ધીમે આગળ વધે છે પણ આખી દુનિયા ચલાવે છે.

કચરો ખરીદનાર અને સોનું વેચનાર અમેરિકન કાઉબોય

૭ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Cowboy Who Bought Garbage and Sold Gold* **Gujarati Title:** *કચરો ખરીદનાર અને સોનું વેચનાર અમેરિકન કાઉબોય* --- ટેડ ટર્નર નામનો એક માણસ આજે ગુજરી ગયો. અમેરિકાનો માણસ.

એક પરમ મિત્ર પરાગનો કટાક્ષ-સંદેશ

૮ મે ૨૦૨૬કવિતા

ઑસ્ટિનની ધરા પર, લાગાવિસ્ટાના ખૂણે, બેઠો છે એક પુરુષ, જેનું નામ છે — *જ્વાલા!* નામમાં અગ્નિ, પણ જીવનમાં ઠંડોગાર બરફ, છેંતાલીસ વસંતો વીતી, ને હજી શોધે છે "પોતાનો રસ્તો!

જિંદગીનું યુદ્ધમેદાન — જે આપણે "બધું બરાબર છે" કહીને છુપાવીએ છીએ

૯ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Battlefield We Politely Refuse to Acknowledge* **ગુજરાતી શીર્ષક:** *જિંદગીનું યુદ્ધમેદાન — જે આપણે "બધું બરાબર છે" કહીને છુપાવીએ છીએ* --- જિંદગી એક યુદ્ધમેદાન છે — આ વાત સાંભળીને આપણા ઘરના વડીલ તરત જ કહેશે, "અરે…

સાચા જવાબ"નું તાનાશાહી રાજ

૯ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Tyranny of "The Right Answer"* **Gujarati Title:** *"સાચા જવાબ"નું તાનાશાહી રાજ* --- સ્કૂલમાં આપણને એક જ વાત શીખવાડી—"દરેક પ્રશ્નનો એક જ સાચો જવાબ હોય છે." બાકી બધા ખોટા.

પુનર્જન્મ: જીવનની પુનરુત્પત્તિ

૧૩ મે ૨૦૨૬નિબંધ

ઈજિપ્તીયોએ પણ જિગરને જીવનનું મૂળ માનીને તેને અલગ જાર માં સાચવતા હતા, હૃદયને ગૌણ ગણીને. પણ દરેક ચમત્કારની સીમા હોય છે. એક પંદર વર્ષની છોકરી છે.

ઘડિયાળને માલિક બનાવો

૧૬ મે ૨૦૨૬નિબંધ

આખો અઠવાડિયો જિમ જવાનું છોડી દીધું, અને પછી પોતાને દોષ આપું છું કે હું નબળો છું. પણ સત્ય એ છે કે ઇચ્છાશક્તિ એ કોઈ બેંક ખાતું નથી જેમાંથી જરૂર પડે ત્યારે નીકળી આવે—તે તો દર સવારે નવાથી બાંધવી પડે છે.

રડવું — એક ભૂલાઈ ગયેલી લક્ઝરી

૨૩ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *The Forgotten Luxury of Tears* **Gujarati Title:** *રડવું — એક ભૂલાઈ ગયેલી લક્ઝરી* --- માણસ જન્મે છે ત્યારે પહેલું કામ શું કરે છે? રડે છે. ડૉક્ટર પણ ખુશ થાય છે — "બાળક રડ્યું, ભગવાનનો પાડ.

સ્ટાન્ડર્ડ? એ વળી શું? આપણી પાસે તો "ચાલે છે" છે!

૨૩ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** Standard? What's That? We Have Jugaad! **ગુજરાતી શીર્ષક:** સ્ટાન્ડર્ડ? એ વળી શું? આપણી પાસે તો "ચાલે છે" છે! --- અમેરિકામાં એક માણસ ન્યૂયોર્કથી લોસ એન્જલસ જાય છે.

મારું અધૂરું જીવન, તારો બોજ

૨૩ મે ૨૦૨૬નિબંધ

પ્રસ્તુત – **પરાગ રતનપરા** **English Title:** My Unlived Life, Your Burden **ગુજરાતી શીર્ષક:** મારું અધૂરું જીવન, તારો બોજ --- ભારતીય ઘરમાં બાળકનો જન્મ થાય એટલે માત્ર એક જીવ આ પૃથ્વી પર નથી આવતો — એક અધૂરી "ટુ-ડુ લિસ્ટ" પણ સાથે ફ્રી…

કબજિયાત: જે છોડી નથી શકતા, એ બહાર નથી નીકળી શકતા

૨૫ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Society That Cannot Let Go **ગુજરાતી શીર્ષક:** કબજિયાત: જે છોડી નથી શકતા, એ બહાર નથી નીકળી શકતા --- સવારે છ વાગ્યે ભારતના કરોડો સંડાસોમાં એક યુદ્ધ ચાલે છે. એક તરફ માણસ, બીજી તરફ કમોડ, અને વચ્ચે મોબાઇલ.

બે લીટીનું સામ્રાજ્ય — જ્યાં શાયરી "સ્ટેટસ" બની ગઈ

૨૬ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Couplet Empire — When Two Lines Replaced a Library **ગુજરાતી શીર્ષક:** બે લીટીનું સામ્રાજ્ય — જ્યાં શાયરી "સ્ટેટસ" બની ગઈ --- મિત્રો, એક વિચિત્ર વાત છે.

ભાવિક, મારા ભાણેજ

૨૭ મે ૨૦૨૬નિબંધ

ભાવિક, મારા ભાણેજ *(ભૈલુ મામાના હૈયેથી)* ભાવિક, મારા ભાણેજ, સાંભળ- આ મામો કહે છે વાત, તારા નામની માળા જપતાં, વીતે છે દિન-રાત. યાદ છે તને?

નાકનો ચોકીદાર, જેને કોઈ સલામ નથી કરતું

૨૮ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Bodyguard Nobody Respects **ગુજરાતી શીર્ષક:** નાકનો ચોકીદાર, જેને કોઈ સલામ નથી કરતું --- માણસ આખી જિંદગી મોટી મોટી વસ્તુઓ પાછળ દોડે છે — ગાડી, બંગલો, સ્ટેટસ, ઈજ્જત.

લલિતભાઈ ગોધસરા — ૭૫ની વધાઈ

૩૧ મે ૨૦૨૬કવિતા

**લલિતભાઈ ગોધસરા — ૭૫ની વધાઈ** લલિતભાઈ ગોધસરા, આજ આવ્યો અમૂલ્ય દિ', પંચોતેરનો પડાવ, ને ચહેરે હજી એ જ રંગત ભી. જેનિતા ને ધ્રુવના ગર્વીલા તમે પિતા, રેખાના તો તમે પતિ — પ્રેમમાં ક્યાંય ન મિતા!

ફરિયાદોની ઓલિમ્પિક: જ્યાં દરેક ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ છે

૨ જુલાઈ ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Victim Olympics: Where Everyone Wins Gold **Gujarati Title:** ફરિયાદોની ઓલિમ્પિક: જ્યાં દરેક ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ છે --- આપણા દેશમાં એક રમત એવી છે જેમાં કોઈ કોચિંગ નથી જોઈતું, કોઈ પ્રેક્ટિસ નથી જોઈતી, અને છતાં દરેક જણ…

હું તો આવો જ છું

૨ જુલાઈ ૨૦૨૬નિબંધ

**ગુજરાતી શીર્ષક:** "હું તો આવો જ છું" નામની ફ્રેમ --- આપણા સમાજમાં સૌથી મોંઘી વસ્તુ સોનું નથી, જમીન નથી — ઓળખ છે. "હું કોણ છું" એનો જવાબ માણસ પચીસ વર્ષની ઉંમરે નક્કી કરી લે છે, અને પછી બાકીની જિંદગી એ જવાબનું રક્ષણ કરવામાં કાઢે છે.

અગોચરનાં દ્વાર ઊઘડે છે અવાજ વિનાનાં, જાણો?

૨૬ જુલાઈ ૨૦૨૬કવિતા

અગોચરનાં દ્વાર ઊઘડે છે અવાજ વિનાનાં, જાણો? જેને ખોલવાં હો એ કરે બસ મૌનનો અભ્યાસ ભીતર. જે બ્હાર ભટકીને શોધ્યું, એ તો બેઠું જ હતું અહીં — દીવો બુઝાય ત્યાં જ ઝળહળે અસલ પ્રકાશ ભીતર.

પોતાની જાત સાથે પારકાની જેમ વાત કરો

૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** Talk to Yourself Like a Stranger **Gujarati Title:** પોતાની જાત સાથે પારકાની જેમ વાત કરો --- આપણે આખી જિંદગી બીજાને સલાહ આપવામાં કાઢી નાખીએ છીએ.

કીડી ને હું (વ્યંગ્ય-ગીત)

૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬કવિતા

**કીડી ને હું** (વ્યંગ્ય-ગીત) કીડી ચાલી કતારમાં, ના હોર્ન, ના ટ્રાફિક-જામ, હું 'સિગ્નલ' તોડી પહોંચ્યો ને પોલીસે લીધું નામ!

ઈચ્છા: પેલો ટૂંકો શબ્દ જે આખી જિંદગી લાંબી કરે છે

૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નિબંધ

**ઈચ્છા: પેલો ટૂંકો શબ્દ જે આખી જિંદગી લાંબી કરે છે** **(Desire: The Short Word That Makes Life So Long)** **— પરાગ રતનપરા** માણસ સવારે ઊઠે છે ત્યારે એની આંખ ખૂલે એ પહેલાં એની ઈચ્છા ખૂલી જાય છે. ચા જોઈએ. ચા મળે તો બિસ્કિટ જોઈએ.

બનાવતા રહો: ડર કોઈ વ્યૂહરચના નથી

૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નિબંધ

**Keep Building: Fear Is Not a Strategy** **બનાવતા રહો: ડર કોઈ વ્યૂહરચના નથી** **પરાગ રતનપરા** આપણા દેશમાં નવું કંઈ પણ શરૂ કરવાનું કહો, તો પહેલો પ્રશ્ન "કેમ ન થઈ શકે?" હોય છે. "કેમ થઈ શકે?" એ પ્રશ્ન તો આપણને એ લોકોએ શીખવ્યો જ નથી.

ગોલ્ડીલૉક્સ શૉક: માપસરના આંચકાની મહિમા

૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**ગોલ્ડીલૉક્સ શૉક: માપસરના આંચકાની મહિમા** *(Goldilocks Shock: In Praise of the Just-Right Jolt)* પરાગ રતનપરા આપણે બધાએ નાનપણમાં ગોલ્ડીલૉક્સની વાર્તા સાંભળી છે. એક છોકરી રીંછના ઘરમાં ઘૂસે છે અને ત્રણ વાટકા ચાખે છે.

દીકરી પપ્પાની ઉંમર વધારે, પણ મમ્મીની ઉંમર બાળક ઘટાડે: અભ્યાસ બે વાર વાંચવા જેવો

૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Daughters Add Years to Fathers, But Mothers Pay the Price: A Study Worth Reading Twice** **દીકરી પપ્પાની ઉંમર વધારે, પણ મમ્મીની ઉંમર બાળક ઘટાડે: અભ્યાસ બે વાર વાંચવા જેવો** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી ઘરમાં એક વાક્ય દરેક દીકરીના બાપે જીવનમાં…

Ludic Fallacy: જુગારખાનું અને જિંદગી વચ્ચેનો ફરક

૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

# Ludic Fallacy: જુગારખાનું અને જિંદગી વચ્ચેનો ફરક **પરાગ રતનપરા** આપણા સમાજમાં એક અમર વાક્ય છે: "હવે તો પાસું પલટાશે જ!

ભવિષ્યનો શેર, ભૂતકાળનો હપ્તો

૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

Buying the Future, Paying the Past ભવિષ્યનો શેર, ભૂતકાળનો હપ્તો પરાગ રતનપરા ઓક્ટોબર મહિનો છે. દિવાળી બારણે ટકોરા મારે છે, પણ આ વખતે દિવાળી પહેલાં એક બીજો તહેવાર આવી ગયો છે: જિયો પ્લેટફોર્મ્સનો IPO. તારીખ ૨૧ થી ૨૩ ઓક્ટોબર.

કાયમી નીચલો વર્ગ: અહીંથી કોઈ છટકતું નથી, શેઠ પણ નહીં

૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**No One Escapes the Permanent Underclass** **કાયમી નીચલો વર્ગ: અહીંથી કોઈ છટકતું નથી, શેઠ પણ નહીં** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી માણસનું આખું જીવનદર્શન એક વાક્યમાં સમાઈ જાય: "બસ, એક વાર સેટ થઈ જઈએ, પછી શાંતિ." સેટ થવું એટલે શું?

ધ લૉ ઑફ ઍક્સિડન્ટ: આપણે જીવીએ છીએ કે ઢસડાઈએ છીએ?

૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

ધ લૉ ઑફ ઍક્સિડન્ટ: આપણે જીવીએ છીએ કે ઢસડાઈએ છીએ? (The Law of Accident: Are We Living or Just Being Dragged Along?) પરાગ રતનપરા આપણે ગુજરાતીઓ "ઍક્સિડન્ટ" શબ્દ સાંભળીએ એટલે તરત હાઈવે, ટ્રક અને વીમાની ફાઈલ યાદ આવે.

ટોળામાં એકલો, એકલામાં ટોળું

૨૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Lonely in the Herd | ટોળામાં એકલો, એકલામાં ટોળું** પરાગ રતનપરા આપણા દેશમાં માણસ જન્મે છે એકલો, પણ પછી આખી જિંદગી એને એકલો રહેવા દેવામાં આવતો નથી.