છૂટા શેર ૩૨૬૬–૩૩૨૫

૩૨૬૬.
ઓઢણીને છેડલે મા ગાંઠ વાળી રાખતી,
એ જ ગાંઠે સાચવી’તી ઘર તણી સૌ આબરૂ.

૩૨૬૭.
બાપની છત્રી હતી ને ઘર બધું એની તળે,
એ ગયા, વરસાદ આજે ઓરડામાં પણ પડે.

૩૨૬૮.
દીકરી તો સાસરે, ને આંગણાના ઝાડ પર
એ જ ઝૂલો હીંચકે છે, કોઈ પણ બેઠું નથી.

૩૨૬૯.
રાતભર આકાશ જોતાં તારલા ગણતો હતો,
આજ હપ્તા ગણ ગણું, ને ઊંઘ પણ ગણતી મને.

૩૨૭૦.
ગામનો કૂવો ભલે સૂકાઈ ગ્યો વરસો થયાં,
પાળ પર તો પાણિયારીનાં હજી ગીતો મળે.

૩૨૭૧.
ફૂલ જેવી દીકરી, ને કાંટ જેવો આ સમય,
બાપ આખી રાત જાગ્યો, વાડ થઈને ડાળ પર.

૩૨૭૨.
ચાર દીવા આંગણે, ને બેય આંખો ભીંજતી,
આ દિવાળીએ ય ખાલી ઓરડો એનો હતો.

૩૨૭૩.
પાઠશાળામાં ભણાવ્યું: ‘સત્ય બોલો સર્વદા’,
ને પછી ઑફિસ મહીં એ પાઠ સૌ ભૂલી ગયા.

૩૨૭૪.
રેલના પાટા સમા બે જણ સદા સાથે ચલે,
ના મળે, ના થાય અળગા, એ ય કેવો પ્રેમ છે!

૩૨૭૫.
મંદિરે ઘંટારવો ને બારણે ભૂખ્યો ફકીર,
દેવ મૂંઝાયો: ‘ખરી પૂજા અહીં તે કોણ છે?’

૩૨૭૬.
પાંપણે આવી અટકતું આંસુડું, ને એ ઘડી
જિંદગી આખી ય જાણે ત્યાં જ અટકી ગઈ હતી.

૩૨૭૭.
પાનખરમાં ડાળ પરથી પાન ખરતાં જોઈને,
ડોસલો ફોને જુએ છે: ‘આજ પણ ના એક કૉલ’.

૩૨૭૮.
સો ગણી પાંખો મળે, ઊડી શકે ના માનવી,
લોભની બેડી પગે, ને ભારથી ઝૂકી કમર.

૩૨૭૯.
રોજ દર્પણ પૂછતું: ‘આ કોણ છે ઊભો અહીં?’
હું કહું છું રોજ: ‘ગઈ કાલે હતો, એ તો નથી.’

૩૨૮૦.
ભીડમાં ખોવાઈ ગ્યો તો ગામ શોધે રાતભર,
એકલો બેઠો હતો ત્યાં કોઈ ના આવ્યું કદી.

૩૨૮૧.
ચાસ પાડે ખેતરે, ને ચાસ પાડે ભાલ પર,
બેય ચાસોમાં હજી ખેડૂત વાવે આશ છે.

૩૨૮૨.
કોઈ મારો હાથ પકડે એટલી ઇચ્છા હતી,
હાથ પકડાયો, પછી ઇચ્છા નવી જાગી પડી.

૩૨૮૩.
એક ખાલી ખાટલો ને એક ખૂણે લાકડી,
ઘર બધું ભરપૂર છે, પણ દાદ દેનારું નથી.

૩૨૮૪.
સૂર્ય ઊગ્યો ને ફરી ઊગી ગયાં સૌ કામ પણ,
રાત ભરનાં સ્વપ્ન સૌ તડકે સુકાવા મૂકિયાં.

૩૨૮૫.
વાયદા પર વાયદા ને ચૂંટણી પર ચૂંટણી,
ગામ ભૂખ્યું ને તરસ્યું, ફક્ત નેતા ફૂલિયા.

૩૨૮૬.
જિમ તણી ફી લાખ દીધી, બૂટ લીધા કીમતી,
ને પછી ઘરમાં ગયા એ લિફ્ટમાં બેસી કરી!

૩૨૮૭.
‘મા, તને વંદન’ લખીને સ્ટેટસે મૂકી છબી,
ને ઘરે મા એકલી ખાંસી રહી’તી રાતભર.

૩૨૮૮.
લગ્નમાં લાખો ખરચ્યા, ને દહેજે ઘર ગયું,
ને કહે છે ગામ આખું: ‘વાહ, કેવો ઠાઠ છે!’

૩૨૮૯.
વરસથી સૂતી હતી ટેબલ ઉપર એ ફાઇલો,
નોટ મૂકી ત્યાં ઘડીમાં પાંખ ફૂટી એમને!

૩૨૯૦.
વાંસળીનો સૂર છેડ્યો, ને નદી થંભી જરા,
ને પછી રાધા વહી ગઈ સૂરની ધારા બની.

૩૨૯૧.
ઝેરનો પ્યાલો હસીને હોઠ પર મીરાં ધરે,
ઝેર પણ શરમાઈ ગ્યું, ને થઈ ગયું સાકર સમું.

૩૨૯૨.
તીર્થ ફરવાથી નહીં, એ તો ઘટે બેઠો હશે,
એ કબીરે વાત કીધી, ને વણી ચાદર ફરી.

૩૨૯૩.
શ્વાસ મળ્યા છે ઉધારે, આયખું ભાડા તણું,
તોય માણસ ગર્વમાં બોલ્યા કરે: ‘મારું બધું.’

૩૨૯૪.
આ ચિતાની આગ પણ સમજાવતી’તી એટલું,
રાખ થઈને એક સરખા, રાય હો કે રંક હો.

૩૨૯૫.
ઘૂમતા કાંટા ઘડીના ગોળ કુંડાળે સદા,
તોય લાગ્યું આપણે કે જિંદગી આગળ વધી.

૩૨૯૬.
બાળપણમાં કાગળોની નાવડી તરતી હતી,
આજ નોટો કાગળો થઈ, ને ડુબાડી ગઈ મને.

૩૨૯૭.
રાત આખી જાગતો એ ચોકિયાતો ગામનો,
ગામ ઊંઘે ચેનથી, ને કોણ એને સાંભરે?

૩૨૯૮.
સાવ નાની ઓરડીમાં, ત્રણ ય પેઢી સાથમાં,
આજ મોટા બંગલામાં એક પેઢી પણ નથી.

૩૨૯૯.
પત્ર પીળો થઈ ગયો છે, અક્ષરો ઝાંખા થયા,
તોય મારી નસનસોમાં એ જ અક્ષર ધબકતા.

૩૩૦૦.
મેઘ ગાજ્યો, ને કિસાને આભને વંદ્યું ઘણું,
ને નગર બોલ્યું: ‘અરે, આ ટ્રાફિકે જામ્યું બધું!’

૩૩૦૧.
ચાંદ તો સરખો જ ઊગે આપણાં બે ગામ પર,
એ નિકટતા પણ વિરહને સાવ ઓછી લાગતી.

૩૩૦૨.
મૌન બેઠો’તો સભામાં, સૌ કહે: ‘ડાહ્યો ઘણો’,
શું કહું કે શબ્દ મારા હોઠ પર થીજી ગયા.

૩૩૦૩.
પુસ્તકો સુંદર સજાવ્યાં, કાચની પેટી મહીં,
એક પણ ખૂલ્યું નથી, ને ધૂળ એને વાંચતી.

૩૩૦૪.
બાળકો રમતાં હતાં, ત્યાં ધૂળ ઊડી ગામમાં,
આજ ઊડે છે ધુમાડો, બાળ ઘરમાં કેદ છે.

૩૩૦૫.
વાટકી લઈ ખાંડ લેવા દોડતાં પાડોશમાં,
આજ દ્વારે ‘કોડ’ માગે, ઘંટડી પણ બંધ છે.

૩૩૦૬.
ઝાડ કાપી રોડ મોટો થઈ ગયો છે ગામનો,
ને મુસાફર છાંયડો શોધ્યા કરે છે બસ મહીં.

૩૩૦૭.
વેદના જ્યાં જન્મ લે છે, ત્યાં ગઝલ ઊગી શકે,
આંસુનું ખાતર ભળે ત્યાં ફૂલ મ્હોરે બાગમાં.

૩૩૦૮.
આ પરાગે ફૂલને પૂછ્યું: ‘ખરી જાવું ગમે?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘મ્હેક તારામાં રહે, એ બસ ઘણું.’

૩૩૦૯.
મેં પરાગે ગંધ વેરી, નામ ના લખ્યું કશે,
તોય ભમરા ઓળખે છે, આ હવા કોની હશે.

૩૩૧૦.
બૉસ બોલે તે ખરું, ને એ હસે ત્યારે હસો,
ઑફિસોની આ જ ગીતા, આ જ સાચું જ્ઞાન છે.

૩૩૧૧.
પાંદડું ખરતું રહે, ને ડાળ ના રોકે કદી,
પ્રેમ પણ એવો જ, જાવા દે, ન બાંધે કોઈને.

૩૩૧૨.
કાલની ચિંતા કરી, ને આજ સરકી હાથથી,
કાલ આવી, આજ થઈને, એ ય સરકી જાય છે.

૩૩૧૩.
દ્વારકામાં સો ખજાના, તોય સૂના સૌ મને,
એક ગોકુળની ગલીમાં વાંસળી ભૂલી ગયો.

૩૩૧૪.
ઝૂંપડીમાં એક દીવો, મૉલમાં ઝળહળ ઘણી,
તોય માની આંખ જેવું તેજ ના દીઠું કશે.

૩૩૧૫.
દોસ્ત એવો જોઈએ, જે ના કહું તો સાંભળે,
મૌનમાં પણ સાદ સમજે, ને વગર તેડે મળે.

૩૩૧૬.
ફૂટપાથે ઊંઘતું બાળક હસે છે સ્વપ્નમાં,
બાપડાને ક્યાં ખબર કે સ્વપ્ન પણ વેચાય છે.

૩૩૧૭.
દીકરો સરહદ ઉપર, ને મા અહીં ઝાંપે ખડી,
બેયની વચ્ચે ધબકતો એક ઝંડો ફરફરે.

૩૩૧૮.
લાકડી ટેકો દિયે છે, દીકરો ક્યાં દે હવે?
જે ઘડેલી હાથથી, એ લાકડી સાચી સગી.

૩૩૧૯.
નેટ ઊડ્યું, ઘર બધું ભેગું થયું વરસો પછી,
ને થયું માલૂમ, દાદી આ જ ઘરમાં છે હજી!

૩૩૨૦.
દોર મારા હાથમાં, ને આભ એના હાથમાં,
તોય કાપી કોણ જાતું? પૂછતો મારો પતંગ.

૩૩૨૧.
રંગ તો ધોવાઈ જાશે સાંજ પડતાં સાબુથી,
એક તારો રંગ, જે ના ઊતરે જન્મો સુધી.

૩૩૨૨.
નોરતે નવ રાત દેવી પૂજતું આખું નગર,
દીકરી જન્મે ઘરે તો કેમ મોં મચકોડતું?

૩૩૨૩.
જીવતાં જેને ન પૂછ્યું, એ જ મડદે હાર છે,
જે ન આવ્યા જીવતે, એ બેસણે સૌ આગળે.

૩૩૨૪.
હું ગયો દેવળ, અને એ મુજ ઘરે આવી ગયો,
દ્વારથી ભૂખ્યો ગયો, મેં તો ન ઓળખ્યો જરી.

૩૩૨૫.
એક કાગળ ને કલમ, ને રાત આખી જાગવું,
કોઈ પૂછે શું કમાયો, તો કહું: ‘બસ એક ગીત’.

– પરાગ રતનપરા