છૂટા શેર ૨૯૮૧–૩૦૧૫

૨૯૮૧.
હતી બાની હથેળીમાં નસીબોની ઘણી રેખા,
ઘસી નાખી બધી એણે અમારા રોટલા માટે.

૨૯૮૨.
નવા નેતા, નવા નારા, નવી તસવીર ભીંતો પર,
અને ગામે હજી ટેન્કર, હજી ખાડા, હજી ધૂળો.

૨૯૮૩.
તને જોયા પછી મેં આયનો જોયો નથી ક્યારે,
હવે મારી છબી તારી નજરમાં રોજ શણગારું.

૨૯૮૪.
હજી બાનો રણકતો સાદ આવે છે રસોડેથી,
જઉં ત્યાં તો ઠરેલો એકલો ચૂલો જ ઊભો છે.

૨૯૮૫.
ન મંદિરમાં, ન મસ્જિદમાં, હતો તું રોટલા સાથે,
જમાડે અન્ન ભૂખ્યાને, ઘરે તું રોજ વસતો’તો.

૨૯૮૬.
હવે ઘરમાં બધું છે, બસ નથી કો’ વાત કરનારું,
સમય ગણતી ઘડી ટકટક કરે છે, એ જ સંગાથી.

૨૯૮૭.
દિવાળીએ વિદેશે પણ ઘણા દીવા બળે છે, પણ
ન મા, ના ઘૂઘરા, ના ગામ, બસ સૂની દિવાળી છે.

૨૯૮૮.
‘અમે પરિવાર છીએ,’ બૉસ બોલ્યા, ‘ઘર તમે ભૂલો,’
રજામાં પણ ગયો ઑફિસ, ઘરે થ્યો પારકો જાણે.

૨૯૮૯.
નદી સાગર ભણી દોડી, બધું છોડ્યું પહાડોમાં,
ભળી જ્યાં, ત્યાં બની ખારી, ગુમાવી જાત, મીઠાશો.

૨૯૯૦.
પરાગે જિંદગીભર ફૂલ થઈ ફોરમ બધે દીધી,
ખરી પડતાં ય બોલ્યો કે: ‘હવાનો વાંક ના કાઢો.’

૨૯૯૧.
અમે દીવો ધરી ઊભા તમારી રાહમાં રાતે,
તમે આવ્યા પરોઢે, શગ ઠરીને રાખ થઈ’તી ત્યાં.

૨૯૯૨.
હતો કૂવો, હતી ઘટમાળ, ને ગીતો હતાં રોજે,
હવે નળ છે, હવે ટાંકી, હવે ગીતો નથી ક્યાંયે.

૨૯૯૩.
નિશાળો, ટ્યૂશનો, ક્લાસો, પછી ગૃહકાર્ય રાતોના,
બિચારું બાળપણ ક્યાં? બસ ઉમર પ્હેલાં થયું ઘરડું.

૨૯૯૪.
હતી આખી ઉમર જે દોડ, એ અટકી ચિતા પાસે,
સગાં રોયાં ઘડીભર, ને પછી ભાગ્યા જમણ માટે.

૨૯૯૫.
નિશાળે જે હતા દોસ્તો, ગયા સૌ ક્યાં, નથી જાણ્યું,
હવે ફોને હજારો છે, રડું તો કોઈ ના આવે.

૨૯૯૬.
ધરા ભીંજી, અને મ્હેક્યું જરા માટી, જરા હૈયું,
ફરી હોડી, ફરી પાણી, ફરી ખાબોચિયાં નાનાં.

૨૯૯૭.
લગન પ્હેલાં કહેતી’તી: ‘તમારી વાત સાચી છે,’
હવે બોલે: ‘તમારી વાત? બેસો, હું જ સાચી છું.’

૨૯૯૮.
ગયો કાનો, રહી ગોપી, રહી જમના, રહી ગાયો,
બધું છે, પણ નથી એ સૂર, જે બાંધી જતો સૌને.

૨૯૯૯.
પરાગે આંસુઓને પણ ગઝલનો વેશ દઈ દીધો,
હવે સૌ ‘વાહ’ બોલે છે, અને હું તો રડું છાનો.

૩૦૦૦.
નગરમાં રોજ મળતા સૌ, છતાં ના એક પોતીકું,
અને ગામે અજાણ્યો પણ સગો થઈ જાય પળભરમાં.

૩૦૦૧.
હવે ગૂગલ બધું જાણે, બિચારી બા બની જૂની,
છતાં તાવે ધખે ત્યારે, કપાળે બા જ પાટા દે.

૩૦૦૨.
ગુલાબો પુસ્તકે મૂક્યાં હતાં, તે આજ પણ જીવે,
તમે, હું જીવતાં, તોયે સુકાયો પ્રેમ ક્યારેનો.

૩૦૦૩.
ઉધારે બીજ, ખાતર પણ ઉધારે, આભ પણ કોરું,
અને એ લીમડે ઝૂલ્યો, પછી આવ્યા ઠરાવો ત્યાં.

૩૦૦૪.
પરાગે એક ટીપું થઈ સમંદર સાથ લીધો છે,
હવે સાગર ગણે મુજને, અને હું પણ ગણું એને.

૩૦૦૫.
ભલા શેઠે, ગરીબોને, ઠરેલી રાતમાં જઈને,
ધરાવ્યો ધાબળો, ને સો છબીઓ, ને સમાચારે.

૩૦૦૬.
હજી પણ યાદ છે મુજને પરીઓની કથા, રાતે,
હવે ગોળી ગળીને ઊંઘ આવે છે, પરી ક્યાં છે?

૩૦૦૭.
અષાઢે મેઘ ગાજ્યો, ત્યાં કિસાને ગીત ગાયાં’તાં,
ધરાએ પણ નવી ઓઢી, હરખ કરતી, હરિત સાડી.

૩૦૦૮.
સમય નામે નદી ચાલી, અમે કાંઠે, ભલા, જોતા,
ખબર ક્યાં’તી, અમે પણ ત્યાં તણાતા’તા સમય સાથે.

૩૦૦૯.
પરાગે માગવું’તું શું? ઘડી બે શાંતિની પળ, બસ,
મળી, તો મેં હિસાબોમાં ગુમાવી, હાય રે માયા!

૩૦૧૦.
હતી ખાંસી, ઉકાળો ઝટ બનાવી, રાતભર જાગી,
હવે ખાંસી ચડે, તો સૌ કહે: ‘ધીમે, અમે સૂતાં.’

૩૦૧૧.
તમે ચાલ્યાં ગયાં, ને ઘર બધું પ્હેલાં સમું સઘળું,
નથી બસ એક તારો સાદ, ને ઘર લાગતું ખાલી.

૩૦૧૨.
હવે પેટ્રોલના ભાવે, ફરું છું સૌ પગે ચાલી,
અને ડૉક્ટર કહે: ‘સારું, હવે છે ઠીક તબિયત તો.’

૩૦૧૩.
વહાલી દીકરી મારી વળાવી મેં, હવે ઘરમાં
હજી પણ ચાંદલો એનો અરીસે ચીટકેલો છે.

૩૦૧૪.
નથી તીરથ જવું મારે, ઘરે મા છે, પિતા પણ છે,
ચરણ એનાં ધરું માથે, અહીં ગંગા, અહીં કાશી.

૩૦૧૫.
પરાગે છેવટે જાણ્યું, ગઝલ તો જીવવાની રીત,
લખો તો શબ્દ જેવી એ, અને જીવો, બને સંગીત.

– પરાગ રતનપરા