છૂટા શેર ૨૮૬૬–૨૯૩૫

૨૮૬૬.
ઝાડ પરથી પાન ખરતું જોઈને તું ના રડે,
એ જ પાછું આ વસંતે ફૂલ થઈને આવશે.

૨૮૬૭.
બા હતી ત્યારે અમારું ઘર હતું, જાણ્યું હવે,
ભીંત, છત, ને બારણાંથી ઘર કદી બનતું નથી.

૨૮૬૮.
રોજ ઊઠીને પિતા જે ખેતરે જાતા હતા,
એ જ કેડી રાહ જોતી આજ પણ ઊભી હજી.

૨૮૬૯.
જ્યાં વળાવી દીકરી, ત્યાં ઓસરી સૂની પડી,
હીંચકો પણ એકલો ઝૂલ્યા કરે છે રાતભર.

૨૮૭૦.
આ નગરમાં લોક સૌ, પણ ઓળખે ના કોઈને,
ને બધા ગણતા રહે છે ફોનમાં ‘ફૉલો’ ઘણા.

૨૮૭૧.
ગામને પાદર હતો એ વડ, હવે ત્યાં મૉલ છે,
છાંયડો વેચાય છે ત્યાં, ટોકનો લઈને મળે.

૨૮૭૨.
ડૉલરો પરદેશમાં છે, તોય ઢળતી સાંજના
બાજરીનો રોટલો ને છાશ આંખે સાંભરે.

૨૮૭૩.
વાદળો તો ગાજતાં’તાં, બે જ છાંટા, ને ગયાં,
જેમ નેતાજી વચન દઈ પાંચ વર્ષે ભાગતા.

૨૮૭૪.
આજ કેસૂડાં મહોર્યાં, ને હૃદય રાતું થયું,
કોઈ પિચકારી વિના પણ રંગ મારા પર હતો.

૨૮૭૫.
રાતભર દીવા પ્રગટતા, ઝળહળે ઘરબાર, પણ
એક ખૂણો ભીતરે ત્યાં રાત કાળી છે સદા.

૨૮૭૬.
વાંસળી વાગી અને રાધા બધું ભૂલી જતી,
કૃષ્ણને પણ ભાન ક્યાં, કે એ જ રાધા થઈ ગયો.

૨૮૭૭.
રાજવીએ ઝેર દીધું, ને હતો દરબાર ખુશ,
ને છતાં મીરાં હસીને ઝેર પીતી ગાઈને.

૨૮૭૮.
ઝૂંપડીમાં સાધુ બેઠો, હાથમાં લોટો હતો,
ને નગરના શેઠ સૌ એની દુઆ લેવા ગયા.

૨૮૭૯.
મોત આવે તો ભલે આવે, મને વાંધો નથી,
બસ અધૂરું ગીત છોડું, એ જ મનમાં ડર ઘણો.

૨૮૮૦.
રોજ ઘડિયાળે ટકોરે એ જ સમજાવ્યું મને,
તું સમયની પાછળે, ને એ સમય તુજ પાછળે.

૨૮૮૧.
આયનામાં રોજ જોઉં, પૂછતો હું જાતને,
આ જ હું, કે કો’ક મારો વેશ લઈ ઊભો અહીં?

૨૮૮૨.
ભીડમાં ખોવાઈ જાવાની મને આદત પડી,
એકલો પડતાં જ મારો સાદ મુજને ડારતો.

૨૮૮૩.
ખેડુએ તો બીજ સોંપ્યાં ભોમને શ્રદ્ધા ભરી,
આભ સામે હાથ જોડી રોજ માગે છે દુઆ.

૨૮૮૪.
આ ગરીબીએ અમોને એટલું સમજાવિયું,
એક રોટીમાં ય ચારે ભૂખ ભાંગે સૌ તણી.

૨૮૮૫.
ફૂલ ખીલ્યું, મ્હેક ઊડી, ને ભમર આવ્યો અહીં,
કોણ બોલ્યું, શોધવા જાવું પડે છે દેવને?

૨૮૮૬.
શબ્દ મારા ધૂળમાં રમતા હતા કાલે સુધી,
આજ તારું નામ લીધું, ને ગઝલ થઈ જાય છે.

૨૮૮૭.
બાળપણમાં જે રમકડું તૂટતાં રોતો હતો,
એ જ હું, તૂટ્યું હૃદય તો પણ હસીને જીવતો.

૨૮૮૮.
લાકડી જેવા થયા દાદા, હસીને બોલિયા:
‘લાકડી આ એ જ, જેથી બાપ તારો ચાલતો.’

૨૮૮૯.
દોસ્ત મારો દૂર છે, પણ એમ લાગે છે મને,
કીટલી પર એક ખુરશી રોજ ખાલી ત્યાં રહે.

૨૮૯૦.
છાપરે ટીપાં પડે, ને બા ધરે છે વાટકા,
ઓરડો આખો હવે તો ગીત ગાતો રાતભર.

૨૮૯૧.
ફી ભરી જિમમાં વરસની, ને ગયા બે વાર બસ,
પેટ એનું એ જ છે, બસ પાતળું ખિસ્સું થયું.

૨૮૯૨.
તું મને મળવા ન આવ્યો, તોય શોધ્યો મેં નહીં,
જાણતો’તો, તું જ મારા શ્વાસમાં બેઠો હતો.

૨૮૯૩.
દીકરી નાની હતી, ને હું ય ઘોડો થઈ જતો,
આજ એ ગાડી ચલાવે, હું ય બેસું પાછળે.

૨૮૯૪.
હાથ બાના ખૂબ ખરબચડા, છતાં રોટી નરમ,
જેમ ઝરણું ફૂટતું આવે શિલામાંથી સદા.

૨૮૯૫.
પાંચ વરસે એક રસ્તો ગામમાં આવ્યો ખરો,
એક વરસાદે તણાયો, સાથ નેતા પણ ગયા.

૨૮૯૬.
આંખ ઝાંખી, કાન ઓછું, દાંત પણ ચાલ્યા ગયા,
તોય દાદી ઓળખે છે દૂરથી મારા કદમ.

૨૮૯૭.
એક છત્રી, આપણે બે, ઝાપટું ને ઓઢણી,
ઓઢણી ભીંજાય ત્યાં છત્રી ગમે છે કોઈને?

૨૮૯૮.
આ પરાગે શબ્દ વાવ્યા, સૌ ગઝલ થઈ ઊગિયા,
આંસુથી સીંચેલ, એથી ફૂલ ઊગ્યાં ખારમાં.

૨૮૯૯.
રેતની ઘડિયાળ ઊંધી રોજ કરતો, હે પરાગ,
કાળ એનો એ જ, બસ નીચે ઉપર બદલાય છે.

૨૯૦૦.
લગ્નમાં તો લાખ ઉડ્યા, ઢોલ ને ડીજે ઘણાં,
ને છ મહિને બેઉ છૂટ્યાં, ને ઉધારી ત્યાં રહી.

૨૯૦૧.
વીડિયો કૉલે જુએ બા, ‘કેમ આવો સૂકલો?’
હું કહું: ‘બસ ઠીક છું,’ ને બા કહે: ‘આવી જજે.’

૨૯૦૨.
તું ન આવી, તોય મેં તો ચા બનાવી બે વખત,
એક ઠંડી ઓસરીમાં, એક ખારી આંસુથી.

૨૯૦૩.
ગામમાં પગ મૂકતાં તો કૂતરું પણ ઓળખે,
ને નગરમાં બાજુવાળો નામ પણ ના જાણતો.

૨૯૦૪.
ઊંઘની ગોળી ગળી, પણ ઊંઘ ક્યાં આવી હતી?
યાદ તારી ઓગળે એવી દવા ક્યાં છે, કહે?

૨૯૦૫.
નોરતાંની રાતમાં તો ગામ આખું ઘૂમતું,
જ્યોત માની ઝળહળે, ને ઝળહળે સૌ અંતરો.

૨૯૦૬.
આ ચિતાને ઠારવા વરસાદ આવ્યો સાંજના,
કે પછી આકાશ પણ રોતું હતું બાની વિના?

૨૯૦૭.
આ પરાગે ફૂલને પૂછ્યું: ‘રડે છે કેમ ના?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘મ્હેક દઈને તો જ હું પૂરું થયું.’

૨૯૦૮.
એક ઘરમાં ચાર જણ ને ચાર ફોનો હાથમાં,
નેટ જ્યાં ગ્યું, આંખ ઊંચી, ને મળી ગઈ આંખથી.

૨૯૦૯.
બાપ બોલ્યા ના કશું, બસ પીઠ પર તડકો થયા,
એ જ હૂંફે આજ પણ મારી બધી ટાઢો ટળે.

૨૯૧૦.
રાતદિન શોધ્યો તને મેં ધામ ધામે, ઘાટ પર,
આખરે તું બાળકોની આંખમાં હસતો હતો.

૨૯૧૧.
કીટલી પર ‘છોટુ’ કેરું નામ એનું ના ખબર,
રોજ ચાની સાથ એનું બાળપણ વેચાય છે.

૨૯૧૨.
આયનો પણ ટાલ મારી જોઈને હસતો હવે,
હું કહું: ‘તું પણ ઘણો જૂનો થયો છે, ઓ ભલા!’

૨૯૧૩.
તેં લખેલો પત્ર પીળો, ને ગડી પણ જીર્ણ થઈ,
તોય એમાંથી હજી તારી જ ખુશ્બૂ આવતી.

૨૯૧૪.
લૂ બળે, ને ધૂળ ઊડે, ને ધખે આખું નગર,
ગામનો એ લીમડો બસ યાદમાં છાંયો કરે.

૨૯૧૫.
આ પરાગે જે કમાયું, દાનમાં આપ્યું હસી,
ગીત એકાદું જ રાખ્યું, જે જનાજે ગાય છે.

૨૯૧૬.
બાર ધક્કા ખાઈને મેં એક સિક્કો પામિયો,
એ ઉપર લખ્યું હતું: ‘સેવા અમારો ધર્મ છે.’

૨૯૧૭.
જે ઘરે દાદા હતા, ત્યાં કોઈ ભાડૂતી રહે,
ને હજી ખીંટી ઉપર તો એક ટોપી ઝૂલતી.

૨૯૧૮.
છોકરાં પરદેશમાં, ને ઘર મહીં બે ડોસલાં,
રોજ સાંજે વાત કરતાં ભીંતની તસવીરથી.

૨૯૧૯.
તું હસે ત્યાં વીજળી ચમકે, ધધૂકે આભમાં,
જેમ ખેડૂ, આશ લઈ હું રોજ જોતો આભને.

૨૯૨૦.
ડાયટે બેઠા પછી તો રોજ ભાજીપાંદડાં,
ને રસોડે રાતમાં ચોરી કરે છે આ હૃદય.

૨૯૨૧.
રાતભર ઈંટો ઉપાડી, ઊંઘ ઓઢી ધૂળમાં,
એ જ ઈંટો પર ખડો છે મ્હેલ ઝગમગ ઝળહળે.

૨૯૨૨.
આ પરાગે ભીડમાં પણ એક ખૂણો રાખિયો,
જ્યાં ઘડીભર જાત સાથે વાતચીતો થાય છે.

૨૯૨૩.
જિંદગી આખી હવે તો ‘રીલ’ ને ‘સ્ટોરી’ બની,
જીવવું ભૂલ્યા અમે, ને ‘હાર્ટ’ ગણવાનું થયું.

૨૯૨૪.
ઝાડ કાપ્યું, ભોંય પર માળા પડેલા સાંજના,
ને પછી તો રાતભર પંખી રુવે છે ત્યાં બધાં.

૨૯૨૫.
તું ગયાને વર્ષ વીત્યાં, તોય ખુલ્લું બારણું,
કોઈ આવે કે ન આવે, પણ હવા તો આવશે.

૨૯૨૬.
બેંકમાં ખાતું ભલે ખાલી, ભરેલું મન હતું,
ને હવે ખાતું ભરેલું, મન ગણે છે વ્યાજ બસ.

૨૯૨૭.
ચાર ખભ્ભા જોઈએ છે આખરી યાત્રા સમે,
એટલે મેં જિંદગીભર ચાર દોસ્તી સાચવી.

૨૯૨૮.
પેચ લાગ્યો, ને કપાયો આપણો સંબંધ જ્યાં,
દોર તો મારા જ હાથે, ને ગયો તારો પતંગ.

૨૯૨૯.
છોકરી જોવા ગયા, ને ત્યાં જ પૂછ્યું: ‘ફ્લેટ છે?’
પ્રેમની ક્યાં વાત? ત્યાં તો નોટનો સંબંધ છે.

૨૯૩૦.
ગામ છોડ્યું ત્યાં નદી પણ દૂર લગ આવી હતી,
એ પછી પાછી વળી, ને હું ય પાછો ના ફરું.

૨૯૩૧.
મૌન રાખીને ઘણું બોલી ગયાં’તાં આપણે,
ને હવે બોલ્યા કરીએ, પણ કશું સમજાય ના.

૨૯૩૨.
આ પરાગે આયખું આખું ગઝલમાં ઢાળિયું,
તોય લાગે છે અધૂરું, ઓસ જેવું ફૂલ પર.

૨૯૩૩.
દાક્તરો હડતાળ પર, ને દર્દ ઊભું હારમાં,
ને મરણ તો આવતું સીધું, કતારો તોડતું.

૨૯૩૪.
તાંદુલો લઈ દ્વારકા ગ્યો એ સુદામો, ને પછી
કૃષ્ણ રોયા, દ્વાર રોયાં, ને બધું ભીનું થયું.

૨૯૩૫.
આ પરાગે ભીંજવા છત્રી ઘરે મૂકી હતી,
લોક સૌ હસતા: બિચારો ભીંજતો, ભૂલી ગયો!

– પરાગ રતનપરા