પગ લંબાવવાની સર્જરી

હાડકાં તોડીને ઊંચાઈ વધારવી એ કોઈ મધ્યયુગીન યાતના નથી, આજના જમાનાનો કાયદેસર મેડિકલ ધંધો છે. આ પ્રક્રિયાનું મૂળ નામ ડિસ્ટ્રેક્શન ઓસ્ટિઓજીનેસિસ છે. પગના મુખ્ય હાડકાંને સર્જિકલ રીતે કાપવામાં આવે છે. પછી તેમાં મેટલ રોડ અને સ્ક્રૂ ફિટ થાય છે. હાડકાં વચ્ચે દરરોજ એક મિલીમીટર જેટલું અંતર ધીમે ધીમે વધારવામાં આવે છે. શરીર નવી પેશીઓ રચીને ખાલી જગ્યા પૂરે છે. મહિનાઓની અસહ્ય પીડા, પથારીવશ જિંદગી અને લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ. બદલામાં શું મળે? બે કે ત્રણ ઇંચની વધારાની ઊંચાઈ.

આ પદ્ધતિ ૧૯૫૦ના દાયકામાં સોવિયેત યુનિયનના ઓર્થોપેડિક સર્જન ગવરીલ ઇલિઝારોવે શોધી હતી. એમનો ઉદ્દેશ યુદ્ધમાં ઘવાયેલા સૈનિકો કે જન્મજાત ખોડખાંપણવાળા દર્દીઓને સાજા કરવાનો હતો. પણ મુક્ત બજાર અને માનવ અસલામતી ભેગા થાય એટલે ચમત્કારો વેચાવા લાગે છે. તબીબી વિજ્ઞાનનો આ જીવલેણ ઇલાજ હવે કોસ્મેટિક માર્કેટિંગ બની ગયો છે. માણસ પોતાના કુદરતી કદથી શરમાય છે અને પૈસા ફેંકીને હાડકાં ખેંચાવે છે.

આ સર્જરી સમાજના ખોપરીમાં ભરાયેલા કદરૂપા માપદંડોનો એક્સ-રે છે. કોર્પોરેટ પ્રમોશનથી લઈને ડેટિંગ માર્કેટ સુધી ઊંચાઈને સફળતા સાથે જોડી દેવામાં આવી છે. માણસ પોતાના મગજ કે આવડતને બદલે ઇંચ ટેપથી પોતાનું મૂલ્ય નક્કી કરવા માંડે ત્યારે આવા ભયાનક રસ્તા શોધે છે. ચેતાતંત્રને નુકસાન, કાયમી લંગડાપણું કે ઇન્ફેક્શનનું જોખમ લઈને પણ લોકો ટેબલ પર સૂઈ જાય છે. આત્મવિશ્વાસની અછત જ્યારે સર્જનની છરી પાસે પહોંચે, ત્યારે પરિણામ લોહિયાળ જ આવે.

ધારો કે મહેન્દ્ર. ઉત્તર પ્રદેશ કે બિહારના નાના શહેરમાંથી આવીને દિલ્હીના મુખર્જી નગરમાં સરકારી ભરતીની તૈયારી કરે છે. યુપીએસસી કે સ્ટેટ પીએસસીમાં ઇન્ટરવ્યૂ સુધી પહોંચે છે. પોલીસ કે સેના જેવી વર્દીવાળી નોકરીઓમાં એક સેન્ટીમીટર ઓછું પડે તો સીધા બહાર ફેંકાઈ જવાય. મહેન્દ્રના મનમાં પેસી ગયું છે કે તેની નિષ્ફળતાનું કારણ તેનું પાંચ ફૂટ ચાર ઇંચનું કદ છે. ગામની જમીન વેચીને તે દિલ્હીના કોઈ ખાનગી ક્લિનિકમાં પગ ચીરાવવા તૈયાર થઈ જાય છે. પુસ્તકો ગોખવા કરતાં તેને હાડકાં લંબાવવા સહેલા લાગે છે.

જે સમાજ મગજની ઊંચાઈ માપી શકતો નથી, તે માણસને હાડકાં ખેંચીને લાંબા થવાની ફરજ પાડે છે.