સદ્ભાવનાની બેંક

કોઈ માણસ સાથે રોજ પનારો પડે એટલે ઘર્ષણ થવાનું જ. ઓફિસ હોય કે ઘર, સામેવાળાની કોઈ વિચિત્ર આદત તમારું મગજ ફેરવી નાખે. એવા સમયે તમે શું કરો છો? મોટા ભાગના લોકો સામેવાળાની બધી ભૂલોનું સરવૈયું તાજું કરી નાખે છે. આ વૃત્તિનો ઈલાજ એટલે સદ્ભાવનાની બેંક. માણસના સારા ગુણો, એણે ભૂતકાળમાં કરેલી મદદ કે એની આવડતને મનમાં એક મૂડી તરીકે જમા રાખવી. જ્યારે સંબંધમાં કડવાશ કે કટોકટી આવે, ત્યારે એ જમા મૂડીમાંથી સદ્ભાવ ઉપાડીને વાપરવો.

આ વિચાર અમેરિકન અવકાશયાત્રી માઇક મેસિમિનોએ ૨૦૨૩ના પોતાના પુસ્તક 'મૂનશોટ'માં આપ્યો છે. નાસામાં અવકાશ યાત્રા દરમિયાન સાથીદારો વચ્ચે નાની સરખી ખટપટ પણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે. ત્યાં કોઈને મોઢું ચડાવીને બેસવાની છૂટ નથી હોતી. એટલે મેસિમિનો કહે છે કે સાથીઓની ઉત્તમ ક્ષમતાઓ અને સારા વ્યવહારની સ્મૃતિઓ મનમાં એકઠી કરી રાખો. જ્યારે મગજ તપે ત્યારે આ જમા કરેલા સારા વિચારો કામ લાગે છે.

આ કોઈ ભોળો ગાંધીવાદી વિચાર નથી, પાક્કી વ્યવહારુ ગણતરી છે. આપણું મગજ નકારાત્મક બાબતોને પકડી રાખવામાં હોશિયાર છે. કોઈની એક નાની ભૂલ એના દસ મોટા ઉપકારોને ભૂલાવી દે છે. જો તમે સભાનપણે કોઈના સારા ગુણોની નોંધ નહીં રાખો, તો નારાજગીની પળોમાં તમારી પાસે ફક્ત ઝેર જ બચશે. સંબંધો બગાડવાનું કારણ નબળો વ્યવહાર નથી હોતો, પણ સામેવાળાની ખૂબીઓ યાદ રાખવાની આપણી નબળી યાદશક્તિ હોય છે.

આપણા સંયુક્ત કુટુંબની કલ્પના કરો. રસોડામાં જેઠાણી અને દેરાણી વચ્ચે કચકચ સામાન્ય બાબત છે. એક જણને ચા મોડી મળી કે વાસણ ખખડ્યા એટલે આખો ભૂતકાળ ઉખેળાઈ જાય. પણ જો જેઠાણીએ એ યાદ રાખ્યું હોય કે ગયે મહિને પોતાની બીમારી વખતે આ જ દેરાણીએ આખી રાત જાગીને સેવા કરી હતી, તો ગુસ્સો તરત ઓગળી જાય. સદ્ભાવનાની પાસબુકમાં જો બેલેન્સ બોલતું હોય, તો નાની-મોટી બોલાચાલીનો ચેક ક્યારેય બાઉન્સ થતો નથી.

માણસ સારો છે કે ખરાબ તેનો હિસાબ ન રાખો; સંબંધ ટકાવવો હોય તો એની ખૂબીઓનું બેલેન્સ જાળવી રાખો.