કાનુડો ય કાળો

કાળી કહીને મને શીદને ચીડવો, કાનુડો ય કાળો રે લોલ,
રંગ તો ઊતરે ધોબીના ઘાટ, મારો ઊજળો તે ઉમળકો આળો રે લોલ.

કોયલ કાળી ને એનો ટહુકો મીઠડો, ગામ આખું સાંભળવા ઊભું,
વાદળ કાળાં ને એ જ વરસે ત્યારે ખેતરમાં ઊગે છે ડૂંડું;
ભમરો ય કાળો ને ફૂલ એને ઝંખતાં, પછી મારો જ વાંક કેમ ભાળો રે લોલ?
કાળી કહીને મને…

હળદર ચોળી ને મેં તો ચંદન ઘસિયાં, તોય ના ઊતર્યો આ વાન,
દર્પણને પૂછ્યું તો દર્પણ બોલ્યું: ‘તારી આંખોમાં ઊગ્યું છે ભાન’;
માગાં લઈને આવ્યા ઊજળા ઘરવાળા, એણે માંગ્યો છે ધોળો રૂપાળો રે લોલ!
કાળી કહીને મને…

પરાગ કહે: રંગ તો ચામડીનો ઢોળ છે, ભીતરનું તેજ કોણ જોશે?
જે દિ’ આ ગામની આંખ્યું ઊઘડશે, તે દિ’ આ કાળપ નહીં ખોશે;
જમનાનાં નીર ને રાતડી ને કાનજી, મારો સંગાથ એમનો રૂપાળો રે લોલ.
કાળી કહીને મને…

– પરાગ રતનપરા