જન્મ મહિનો, જન્મકુંડળી અને જન્મજાત બીમારી

**જન્મ મહિનો, જન્મકુંડળી અને જન્મજાત બીમારી**
*Your Birth Month Was Always a Prescription*

પરાગ રતનપરા

---

આપણી બા-દાદી સદીઓથી કહેતાં આવ્યાં છે: "છોકરો ભાદરવામાં જન્મ્યો છે, એટલે પિત્ત વધારે." આપણે હસતા હતા. "અંધશ્રદ્ધા છે, બા." પછી વિદેશની એક યુનિવર્સિટીએ સત્તર લાખ લોકોના મેડિકલ રેકોર્ડ ખોલ્યા, ૧૬૮૮ બીમારીઓ તપાસી, અને કહ્યું કે પંચાવન બીમારીઓ તમારા જન્મ મહિના સાથે સીધી જોડાયેલી છે.

હવે એ જ વાત "સાયન્સ" છે. WhatsApp પર ફોરવર્ડ થાય છે. અને એ જ બા, જેને આપણે ચૂપ કરાવી હતી, એ પોતાનો ચશ્મો સરખો કરીને કહે છે: "મેં તો ત્યારે જ કીધું'તું."

ભારતીયની આ ખાસિયત છે. આપણને આપણી પોતાની વાત ત્યારે જ સાચી લાગે છે જ્યારે કોઈ ગોરો માણસ એને અંગ્રેજીમાં કહે. યોગ કરવો હોય તો પહેલા કેલિફોર્નિયાવાળા કરે, પછી આપણે. હળદરવાળું દૂધ "Turmeric Latte" બને ત્યારે જ આપણને એની કિંમત સમજાય. અને હવે જન્મ મહિનો. જન્મકુંડળી બનાવનારો જોશી "ઢોંગી" હતો, પણ એ જ ડેટા logistic regression નામનું કપડું પહેરીને આવે એટલે "research paper."

**હવે ઊંડાણમાં જઈએ — કારણ કે ઊંડાણ વગર બક્ષી નહીં.**

જન્મ મહિનો બીમારી કેમ નક્કી કરે? જવાબ ગ્રહોમાં નથી, ગર્ભમાં છે. તમે જન્મ્યા એ પહેલાંના નવ મહિના તમારી મા શું ખાતી હતી, કેટલો તડકો લેતી હતી, કઈ ઋતુના વાયરસ એને ચોંટ્યા હતા — એ બધું તમારા શરીરમાં જડાયેલું છે. ચૈત્ર-વૈશાખમાં જન્મેલા બાળકની મા આખો શિયાળો શાકભાજી અને તડકામાં પસાર કરી ચૂકી હોય. શ્રાવણમાં જન્મેલા બાળકની મા ચોમાસાના ડેન્ગ્યુ, મેલેરિયા અને ભીના ઘરમાં નવ મહિના જીવી હોય. જન્મ મહિનો એટલે ખરેખર "ગર્ભનો મહિનો." ગ્રહ નહીં, ગર્ભ.

અને હવે મજાની વાત. આપણા જ્યોતિષે આ જ વસ્તુ પાંચ હજાર વર્ષ પહેલાં પકડી લીધી હતી — ખોટા કારણ સાથે. "મંગળ ભારે છે" કહીને એણે લગ્ન અટકાવ્યાં, પણ કદાચ એ ખરેખર કહેવા માગતો હતો કે "આ ઋતુમાં જન્મેલા શરીરની પ્રકૃતિ જુદી છે." જ્યોતિષ એટલે સાચું નિરીક્ષણ અને ખોટું સમજૂતી. અને વિજ્ઞાન એટલે એ જ નિરીક્ષણ, પણ સાત વર્ષ પછી, બે કરોડના ગ્રાન્ટ પછી, અને છ લેખકોના નામ સાથે.

**હવે ભારતીય સમાજનું વિરોધાભાસ જુઓ.**

આપણે લગ્ન વખતે છત્રીસ ગુણ મેળવીએ છીએ. જોશીને પાંચ હજાર આપીએ છીએ. કુંડળીમાં નાડી દોષ નીકળે તો સંબંધ તોડી નાખીએ છીએ. પણ બ્લડ ગ્રુપ? થેલેસેમિયા ટેસ્ટ? ડાયાબિટીસનો ફેમિલી હિસ્ટ્રી? "એ બધું જોવાનું ન હોય, બેન. સારા ઘરની છોકરી છે."

એટલે કે આપણને ગ્રહો પર ભરોસો છે, રિપોર્ટ પર નહીં. શનિની સાડાસાતી માટે તેલ ચડાવીશું, પણ થાઈરોઈડ માટે ટેબ્લેટ ભૂલી જઈશું. જન્મ સમય મિનિટ સુધી યાદ રાખીશું — "સવારે ૪:૧૭" — પણ છેલ્લે BP ક્યારે ચેક કરાવ્યું એ યાદ નહીં હોય.

અને જોશી ને ડૉક્ટર વચ્ચેની સામાજિક ઈજ્જત જુઓ. ડૉક્ટર કહે "શુગર વધી છે" તો આપણે "second opinion" લેવા જઈએ. જોશી કહે "કાળી ચૌદસે ઘરની બહાર ન નીકળતા" તો આપણે ઓફિસમાંથી રજા મૂકી દઈએ. ડૉક્ટર માટે "ડિગ્રી ક્યાંની છે?" પૂછીશું. જોશી માટે "ફોટો દેખાડો" પણ નહીં પૂછીએ.

હવે આ રિસર્ચ આપણા હાથમાં આવ્યું છે. અને હું ભવિષ્ય જોઈ શકું છું — જ્યોતિષ વગર. છ મહિનામાં ગુજરાતના દરેક જોશીની દુકાન બહાર બોર્ડ લાગશે: "Scientific Kundali — Columbia University Approved." મેટ્રિમોનિયલ સાઇટ પર નવું ફિલ્ટર આવશે: "Birth Month Compatibility." અને કોઈ મા કહેશે: "બેટા, ડિસેમ્બરવાળી છોકરી નહીં, રિસર્ચમાં આવ્યું છે."

એટલે કે વિજ્ઞાન આપણી અંધશ્રદ્ધા દૂર નહીં કરે. એ અંધશ્રદ્ધાને નવું બ્રાન્ડિંગ આપશે.

**ખરો ડર આ છે.**

આ રિસર્ચ કહે છે "જોખમ થોડું વધારે." ભારતીય કાન સાંભળે છે "નક્કી થશે." વિજ્ઞાન કહે છે "correlation." આપણે સમજીએ છીએ "ભાગ્ય." અને એક વાર "ભાગ્ય" શબ્દ આવી ગયો પછી ભારતીય માણસ કંઈ કરતો નથી. કસરત નહીં, ખાવાનું નહીં બદલે, ચેકઅપ નહીં કરાવે. કારણ કે "ભાગ્યમાં લખ્યું છે." જન્મ મહિનો બહાનું બની જશે. પહેલાં ગ્રહો બહાનું હતાં, હવે research paper બહાનું બનશે. બહાનાં બદલાય છે, આળસ નહીં.

એક વાત યાદ રાખજો. તમારો જન્મ મહિનો તમે નથી નક્કી કર્યો. તમારી મા'ની ઋતુ તમે નથી નક્કી કરી. પણ આ મહિનાનું ખાવાનું, આ મહિનાનું ચાલવાનું, આ મહિનાનું ડૉક્ટર પાસે જવાનું — એ તમારા હાથમાં છે. જન્મકુંડળી ભૂતકાળ છે. પ્રિસ્ક્રિપ્શન વર્તમાન છે.

અને હા — બા'ને ફોન કરીને કહી દેજો કે એ સાચાં હતાં. એ ખુશ થશે. ભલે કારણ ખોટું હતું.

---

**સાચી પણ વિચિત્ર હકીકતો**

- આ સંશોધનમાં ૧૯૦૦થી ૨૦૦૦ વચ્ચે જન્મેલા લગભગ ૧૭.૫ લાખ લોકોના રેકોર્ડ તપાસાયા. ૧૬૮૮ બીમારીઓમાંથી ૫૫ જન્મ મહિના સાથે જોડાયેલી નીકળી — અને એમાંથી ૧૬ એવી હતી જેની આ પહેલાં કોઈએ નોંધ જ નહોતી લીધી.
- ૨૦૦૪માં ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે યુનિવર્સિટીઓમાં "જ્યોતિર્વિજ્ઞાન"ના કોર્સ ચલાવવાના UGCના નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો હતો. એટલે કે દેશમાં કુંડળી બનાવવાની ડિગ્રી મળે છે, પણ કુંડળી અને બ્લડ રિપોર્ટ બંને એકસાથે જોવાની સંસ્કૃતિ હજુ નથી.
- ભારત દુનિયાના સૌથી તડકાવાળા દેશોમાંનો એક છે, છતાં અનેક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે મોટા ભાગના ભારતીયોમાં વિટામિન D ઓછું હોય છે — તડકો બહાર છે, આપણે અંદર છીએ. જન્મ મહિનો બીમારી સાથે જોડાય એનું એક મોટું કારણ આ જ છે: મા'ને કઈ ઋતુમાં કેટલો તડકો મળ્યો.

પરાગ રતનપરા

If you like it, please share it.

#BirthMonth #IndianScience #Kundali #Satire #જન્મકુંડળી #ગુજરાતીલેખ #વ્યંગ #આરોગ્ય

---

*નોંધ: સંશોધનના આંકડા (૧૭.૫ લાખ, ૧૬૮૮, ૫૫, ૧૬) મૂળ પેપરના એબ્સ્ટ્રેક્ટમાંથી છે. વિટામિન D ની ટકાવારી અભ્યાસ પ્રમાણે બદલાય છે, એટલે ચોક્કસ આંકડો ટાળ્યો છે. લેખ ઇરાદાપૂર્વક એકતરફી છે — મૂળ સંશોધન પોતે "જોખમ સાધારણ" કહે છે, "નક્કી" નહીં, અને એ વાત લેખમાં પણ મૂકી છે.*