છૂટા શેર ૧૨૧૬–૧૨૬૫

૧૨૧૬.
દોસ્ત, તારી એક તાળી, ને ભુલાતા ઘાવ સૌ,
કોઈ ઔષધ ના કરે, એ કામ કરતો તું હતો.

૧૨૧૭.
ફૂલને છોડી જવું, એ ધર્મ છે મારો, ‘પરાગ’,
બાગ પાળે, એ પહેલાં ગામ મ્હેકાવી જવું.

૧૨૧૮.
તેં લખેલો એક કાગળ સાચવી રાખ્યો હજી,
રોજ વાંચું, ને છતાં મોઢે થયો ના એ કદી.

૧૨૧૯.
ગામના કૂવે હતી એ ગોઠડી ને ગીત પણ,
નળ ઘરે આવ્યા, ગલીમાં ગીત સૌ સૂકાં થયાં.

૧૨૨૦.
ન્યૂઝમાં ઘોંઘાટ છે, ને ચીસ છે, ચર્ચા નથી,
સત્યને ઘોંટી ગળું, એ રોજ આપે છે ખબર.

૧૨૨૧.
આખરે મારી કબર પર ઘાસ પણ લીલું થયું,
જીવતાં જે ના થયું, તે મોત બાદે થઈ ગયું.

૧૨૨૨.
ચાંદને મામા કહી, મા કોળિયા દેતી હતી,
ચાંદ ત્યાં ઊગે હજી, પણ મા નથી, ના કોળિયો.

૧૨૨૩.
દેહ માટીનો, ભળી જાશે ફરી માટી મહીં,
આ ‘પરાગે’ મ્હેક દીધી, એ હવામાં જીવશે.

૧૨૨૪.
નાનપણમાં બાપ મારો હાથ ઝાલી ચાલતા,
આજ એનો હાથ ઝાલી, હું ય ધીમો ચાલતો.

૧૨૨૫.
આભ આખું ગાજતું, ને તું નથી, તો શું કરું?
ભીંજવે વરસાદ, પણ ના ભીંજવે મન એકલું.

૧૨૨૬.
વૃક્ષ ફળથી ઝૂકતું, ને માનવી અકડાય છે,
એક પૈસો હાથ આવ્યો, ત્યાં જ ગરદન તંગ થઈ.

૧૨૨૭.
મા કહે: ‘આવી જ, બેટા, વાડ પણ સૂકી પડી,’
હું કહું: ‘બસ, કાર્ડ મળશે, તે પછી આવીશ હું.’

૧૨૨૮.
પાનખર આવી, ‘પરાગે’ શોક ના કીધો જરી,
બીજમાં એણે છુપાવી’તી નવી આખી વસંત.

૧૨૨૯.
હું જ હું છું, એ પુરાવો આપવા ઘૂમ્યો સદા,
ને પછી ત્યાં કાગળે લખ્યું: ‘નથી એ જીવતો.’

૧૨૩૦.
તું નથી, તો ચાંદ પણ લાગે બળેલો કોલસો,
ને સિતારા રાખ જેવા, આભ આખું ઠીકરું.

૧૨૩૧.
તું ગુલાબી સાંજ, ને હું ઓગળું તારા મહીં,
આ ‘પરાગે’ આથમીને, રંગ થઈ જોયું તને.

૧૨૩૨.
આ ઇમારતના પચાસે માળ પર તડકો નથી,
કાચની બારી, છતાં આકાશ ના દેખાય ત્યાં.

૧૨૩૩.
દીકરી ભણવા ચલી, તો ગામ આખું બોલિયું,
આજ એ ડૉક્ટર બની, તો ગામ આખું લાઈને.

૧૨૩૪.
મૌન પણ ક્યારેક બોલે, ને બધું બોલી જતું,
શબ્દ તો કેવળ વસન છે, ભાવ ખુલ્લું અંગ છે.

૧૨૩૫.
જોઈ રેખા હાથની, જોષી કહે: ‘તું ભાગ્યવાન’,
દક્ષિણામાં એ જ લઈ ગ્યો, ભાગ્ય મારું જે હતું.

૧૨૩૬.
હું ભલે ખરતો રહું પણ, ડાળ પર સૌરભ રહે,
એ ‘પરાગે’ વારસામાં સાચવેલી મ્હેક છે.

૧૨૩૭.
યુદ્ધ જીત્યો રાજવી, ને ઢોલ વાગ્યા ગામમાં,
ને ઘરે થાળી ભરી, મા રાહ જોતી રાતભર.

૧૨૩૮.
આયનો પૂછે: ‘કહે, આ કોણ ઘરડો છે અહીં?’
હું કહું: ‘ભૂલી ગયો? બાળક હતો હું, યાદ કર!’

૧૨૩૯.
ચા વિના ના આંખ ખૂલે, ને હૃદય ખૂલે નહીં,
આપણો ઈશ્વર રકાબીમાં વસે છે, શું કહું!

૧૨૪૦.
આંસુઓ સીંચી ઉછેર્યો છે બગીચો આ, ‘પરાગ’,
એટલે આ ફૂલ પણ ભીની સુગંધી દઈ શકે.

૧૨૪૧.
એક ક્ષણ તું જોઈ ગઈ, ને આયખું વીતી ગયું,
એ ક્ષણે જે થઈ ગયું, તે આજ પણ સમજાય ના.

૧૨૪૨.
ઈંટ પર ઈંટો ચડાવી, બંગલા ઊંચા થયા,
ને મજૂરે ફૂટપાથે ઊંઘ ખેંચી રાતભર.

૧૨૪૩.
શબ્દ મારા, ભાવ તારા, બેઉ ભેગા જ્યાં થયા,
સાંજ આખી, ઓ ‘પરાગ’, ગઝલ બનીને ગુંજતી.

૧૨૪૪.
ઘાવ તો રૂઝાઈ ગ્યા, પણ ડાઘ બોલે છે હજી,
એ જ ડાઘો આજ મારી જીતના સાક્ષી હતા.

૧૨૪૫.
દેવના દરબારમાં પણ ભીડ, ને ધક્કા ઘણા,
ને ગરીબો દૂરથી બસ ઝાલરો સુણતા હતા.

૧૨૪૬.
છીપમાં મોતી બને, જો ઘાવ પણ ઝીલી શકે,
દર્દને પાળી શકે જે, એ જ મોતી થાય છે.

૧૨૪૭.
બાળપણમાં રેતમાં ઘર બાંધતા’તા રોજ સાંજ,
આજ ઘર તો છે, મળે ના એ રમતનું ઘર કશે.

૧૨૪૮.
એક દી’ ખરવું જ છે, ને તોય હસતો આ ‘પરાગ’,
મોતની ચિંતા કરી, કોણે કદી ગાયું કશું?

૧૨૪૯.
ધુમ્મસે ઢાંક્યું નગર, ના કોઈ દીસે કોઈને,
રોજ જે ધુમ્મસ નથી, એમાં ય ક્યાં દેખાય છે?

૧૨૫૦.
રાજવી દોડ્યો ઉઘાડા પગ, સુદામાને મળે,
એક મુઠ્ઠી તાંદુલે, ત્યાં દ્વારિકા ઝાંખી પડી.

૧૨૫૧.
માવડીના હાથ પર છાલાં હતાં, ને દાઝ પણ,
તોય એનો સ્પર્શ લાગે રેશમી જેવો હજી.

૧૨૫૨.
તારલા ખરતા હતા, ને ચાંદ પણ ઝાંખો થયો,
આ ‘પરાગે’ દીપ પેટાવી ઉજાળી રાતને.

૧૨૫૩.
બાળપણની એ નદી ખોવાઈ ગઈ રેતી મહીં,
ને હવે ત્યાં પૂલ છે, ને પૂલ નીચે ધૂળ છે.

૧૨૫૪.
તું ન આવી, તોય રોજે આંગણું વાળ્યા કરું,
ધૂળ તારા પગ ન ખરડે, એટલે તો, સાજના.

૧૨૫૫.
ભીતરે જોયું જરી, તો દીપ ત્યાં ઝળહળ હતો,
બ્હાર સૂરજ શોધતો’તો જિંદગીભર હું જ તો.

૧૨૫૬.
તાંતણો બાંધી બહેને, ના કશું માગ્યું કદી,
ભાઈ પરદેશે, ટપાલે જાય છે એ રાખડી.

૧૨૫૭.
હું નહીં હોઉં, છતાં આ ગામની શેરી મહીં
ગીત ગાશે કોઈ, તો એમાં જ જીવે છે ‘પરાગ’.

૧૨૫૮.
ભીખ માગે બાળ બ્હારે, ને ચડે અંદર મુગટ,
ઈશ પણ મૂંઝાય છે, કે ભૂખ જોવી કે મુગટ?

૧૨૫૯.
આપણે બંને થયા ઘરડા, છતાં તું એ જ છે,
કરચલીમાં પણ મને દેખાય છે એ સાંજ તું.

૧૨૬૦.
ફૂલ પર ઝૂલે ભ્રમર, ને ગુંજતો ગાયા કરે,
આ ‘પરાગે’ ચૂપકીથી મ્હેક દીધી સૌ કને.

૧૨૬૧.
સાથ બેઠા સૌ જમે, પણ ફોનમાં ડૂબ્યા બધા,
મા ગરમ રોટી ધરે, પણ કોઈ ના ઊંચું જુએ.

૧૨૬૨.
આ તરફ મા, તે તરફ પણ મા જ ઝૂરે રાતભર,
તોય સરહદ પર નિશાને બેઉ માના દીકરા.

૧૨૬૩.
રાત કાળી, ઘોર, લાંબી, તોય ખૂટે છે કદી,
કૂકડો બોલે જરી, ને સૂર્ય ઊગે પૂર્વમાં.

૧૨૬૪.
નામ છાપામાં છપાયું, ગર્વથી ફૂલ્યા અમે,
કાલ એ છાપે જ ભજિયાં બાંધતો’તો ફેરિયો.

૧૨૬૫.
નામ ભૂલી જાય જગ તો ગમ નથી એનો, ‘પરાગ’,
એક ફૂલે મ્હેક મારી જો રહી, તો બહુ થયું.

– પરાગ રતનપરા

---

કવિ: પરાગ રતનપરા · તખલ્લુસ: ‘પરાગ’
કાવ્ય ક્રમ ૬૩૨–૭૩૧ · શેર ક્રમ ૧૨૬૬–૧૪૬૫