ઝોન ઑફ જીનિયસ

તમે જે કામમાં પારંગત છો, તે જ કામ કદાચ તમારો સૌથી મોટો જેલર છે. લેખક ગે હેન્ડ્રિક્સે ૨૦૦૯માં આવેલા પોતાના પુસ્તક 'ધ બિગ લીપ'માં કામના ચાર સ્તર બતાવ્યા: અક્ષમતા, ક્ષમતા, ઉત્કૃષ્ટતા અને છેલ્લે 'ઝોન ઑફ જીનિયસ'. મોટા ભાગના બુદ્ધિશાળી લોકો ઉત્કૃષ્ટતાના સ્તરે અટવાઈ જાય છે. તેઓ જે કામમાં સારા છે, લોકો તેના વખાણ કરે છે, પૈસા આપે છે. એટલે માણસ ત્યાં જ ગોઠવાઈ જાય છે. પરિણામે, તે ક્યારેય પોતાની સર્વોચ્ચ અનન્ય શક્તિ સુધી પહોંચતો નથી.

ઝોન ઑફ જીનિયસ એટલે એવું કામ જે ફક્ત તમે જ સૌથી સહજતાથી કરી શકો છો. આ કામ કરતી વખતે સમય અદૃશ્ય થઈ જાય છે અને થાક લાગતો નથી. આ કોઈ જાદુ નથી, જન્મજાત કુદરતી કૌશલ્ય અને વર્ષોના ઊંડા રસનો સંગમ છે. મોટા ભાગના વ્યવસાયિકો બીજાની અપેક્ષાઓ પૂરી કરવામાં જ આખી જિંદગી કાઢી નાખે છે. સુવિધાજનક સફળતા એ મહાનતાની સૌથી મોટી દુશ્મન છે.

આપણા દેશની ખાનગી હોસ્પિટલોમાં આ દ્રશ્ય રોજ જોવા મળે છે. ધારો કે અમદાવાદના એક ટોચના હૃદયરોગના સર્જન છે. એમની આંગળીઓમાં એવો ચમત્કાર છે કે જટિલ ઓપરેશન પણ રમકડાની જેમ પાર પાડે. એમનો ઝોન ઑફ જીનિયસ એ સર્જિકલ ટેબલ છે. પણ ડૉક્ટર સાહેબ આખો દિવસ શું કરે છે? ટ્રસ્ટીઓની મીટિંગો, નવી એક્સ-રે મશીનની ખરીદીના ભાવતાલ, સ્ટાફના ઝઘડા અને મેડિકલેમના ફોર્મ પર સહીઓ. તેઓ હોસ્પિટલ ચલાવવામાં પણ માહિર છે, એટલે એમાં ફસાયેલા રહે છે. એક ઉત્તમ સર્જન એક સામાન્ય એડમિનિસ્ટ્રેટર બનીને પોતાનું સૌથી કિંમતી કૌશલ્ય વેડફી રહ્યો છે.

તમે જેમાં સફળ છો તે બધું જ તમારે કરવાની જરૂર નથી. જ્યાં સુધી તમે એ કામ છોડવાની હિંમત નહીં કરો જેમાં તમે માત્ર સારા છો, ત્યાં સુધી તમે એ ઊંચાઈએ નહીં પહોંચો જ્યાં તમે અજોડ છો. પોતાના સાચા સામર્થ્યને ઓળખીને બાકીનું બધું સોંપતા શીખવું પડે.

જે કામ બીજા પણ કરી શકે છે તેમાં પ્રથમ આવવું એ પ્રગતિ નથી, પલાયન છે.