વ્રિન વિશ્લેષણ

તમારી પાસે એવું શું છે જે બીજા કોઈ પાસે નથી? આ સવાલ અહંકારનો નથી, અસ્તિત્વનો છે. ધંધામાં અને જીવનમાં ટકી રહેવા માટે માત્ર મહેનત કામ નથી આવતી. તમારી તાકાત ચાર કસોટીઓ પર પાર ઉતરવી જોઈએ: મૂલ્યવાન (Valuable), દુર્લભ (Rare), અકલ્પ્ય નકલ (Inimitable), અને બિન-બદલીપાત્ર (Non-substitutable). આ ચાર અંગ્રેજી અક્ષરો મળીને બને છે 'વ્રિન'. જો તમારી ખાસિયત આ ચારેય તબક્કા વટાવી જાય, તો જ તમે બજારમાં અજેય રહો છો.

આ વિચાર મેનેજમેન્ટ વિચારક જય બાર્નીએ ૧૯૯૧ના એક સંશોધનપત્રમાં રજૂ કર્યો હતો. તેને 'રિસોર્સ-બેઝ્ડ વ્યૂ' કહેવાય છે. કંપનીઓ બહારના વાતાવરણ કરતાં પોતાની આંતરિક મૂડી પર વધુ ધ્યાન આપે તે આ મોડેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ હતો. જો તમારી પાસે રહેલું સાધન મૂલ્યવાન હોય પણ દુર્લભ ન હોય, તો સ્પર્ધા સરેરાશ રહેશે. જો નકલ કરવી સહેલી હોય, તો તમારી સફળતા પાણીના પરપોટા જેવી અલ્પજીવી નીવડશે.

બધા દોડે છે એટલે જીતી જવાશે એવો વહેમ ન રાખો. ધારો કે એક મોટો ગણેશોત્સવ કે નવરાત્રિ મંડળ છે. પંડાલ ભવ્ય છે અને સાઉન્ડ સિસ્ટમ મોંઘી છે. આ બંને બાબતો માત્ર પૈસાથી ખરીદી શકાય છે. સામેનું મંડળ પણ એના કરતાં બમણા ખર્ચે એ જ વસ્તુ લાવી શકે. આ સાધન મૂલ્યવાન છે, પણ દુર્લભ કે અદ્વિતીય નથી. માટે તેમાં કોઈ સ્થાયી મોનોપોલી નથી.

પણ વિચારો કે એ જ પંડાલ પાસે પચાસ વર્ષ જૂની પરંપરાગત આરતીની ધૂન, સ્થાનિક વિસ્તારના યુવાનોનું અડગ નેટવર્ક અને એક સદી જૂની એવી સામાજિક પ્રતિષ્ઠા છે જે કોઈ બિલ્ડરના રોકાણથી રાતોરાત ખરીદી શકાતી નથી. આ અસલ 'વ્રિન' સંપત્તિ છે. તેની નકલ થઈ શકતી નથી, તેનો કોઈ વિકલ્પ નથી. આ કારણે જ લાખો લોકો આકર્ષાય છે. સાધનો ખરીદી શકાય છે, પણ ઓળખ સર્જવી પડે છે.

જે ચીજ ચેકબુકથી ખરીદી શકાય, તે ક્યારેય તમારો કાયમી ઇજારો બની શકતી નથી.