ફોક્સવેગન સત્ય

જીવનમાં કેટલીક મુસીબતો કે બદલાવો એવા હોય છે જેનો તમે સીધો ઇનકાર કરી શકતા નથી. બોસનો વિચિત્ર આદેશ હોય કે સરકારનો નવો નિયમ, સામે બાખડવા જશો તો કચડાઈ જશો. આવી સ્થિતિ માટે એક સોનેરી નિયમ છે: જો તમે કોઈ જબરદસ્તી લાદેલા પરિવર્તનને નકારી ન શકો, તો તેની ધાર બુઠ્ઠી કરી નાખો. આક્રમક સામે સીધી છાતી તાણવા કરતાં તેને ધીમે ધીમે પચાવી લેવો એ જ વ્યવહારુ બુદ્ધિ છે.

આ વિચાર અમેરિકન કન્સલ્ટન્ટ જેરાલ્ડ વાઈનબર્ગે ૧૯૮૫માં પોતાના પુસ્તક 'ધ સિક્રેટ્સ ઓફ કન્સલ્ટિંગ'માં આપ્યો હતો. તેમણે તેને 'ફોક્સવેગન વેરિટી' નામ આપ્યું. જૂની ફોક્સવેગન બીટલ કાર ધીમી હતી પણ ટકાઉ હતી. વાઈનબર્ગનું સૂત્ર સાવ સીધું હતું: 'જો તમે રોકી ન શકો, તો તેને વિખેરી નાખો.' અચાનક આવતા મોટા આંચકાને નાના નાના ટુકડાઓમાં વહેંચી દો, જેથી સિસ્ટમ ભાંગી ન પડે.

લોકો ઘણી વાર ક્રાંતિ કરવાના ચક્કરમાં ખુવાર થઈ જાય છે. કોઈ મોટો આદેશ આવે ત્યારે કાં તો તેઓ માથું કૂટે છે અથવા આંધળી ગુલામી સ્વીકારી લે છે. હોશિયાર માણસ ત્રીજો રસ્તો શોધે છે. તે બદલાવને તબક્કાવાર લાગુ કરે છે અથવા પહેલા નાના પાયે ટેસ્ટ રન કરે છે. જ્યારે કોઈ નિર્ણય અપરિવર્તનીય બની જાય, ત્યારે તેની વિસ્ફોટક અસરને ધીમી પાડવી એ જ એકમાત્ર સલામત માર્ગ છે.

આપણા શહેરોમાં જ્યારે નવો ટ્રાફિક નિયમ કે બીઆરટીએસ કોરિડોર શરૂ થાય ત્યારે જુઓ. જો પહેલા જ દિવસે આખા શહેરમાં કડક દંડ અને બેરિકેડ થોપી દેવામાં આવે, તો પબ્લિક રસ્તા પર ઉતરી આવે અને ટ્રાફિક જામ થઈ જાય. વહીવટીતંત્ર શું કરે છે? પહેલા અઠવાડિયે માત્ર ગુલાબનું ફૂલ આપીને સમજાવે છે. બીજા અઠવાડિયે માત્ર એક ચોકડી પર ટ્રાયલ રન કરે છે. મહિના પછી પૂરો નિયમ લાગુ પડે છે. અંધાધૂંધી સર્જ્યા વિના આખા શહેરની આદત બદલાઈ જાય છે.

જે પથ્થરને તોડી ન શકાય, તેની સામે માથું પછાડવા કરતાં તેને પાણી રેડીને ઘસી નાખવો વધુ અક્કલમંદી છે.