અનપસ્તાવાભરી મિનિટો

તમે દિવસ પૂરો થતાં પલંગ પર પડો છો ત્યારે અંદરથી ખાલીપો લાગે છે કે સંતોષ? આ સવાલ જ આખી રમત નક્કી કરે છે. 'અનરિગ્રેટ્ટેડ મિનિટ્સ' એટલે દિવસની એવી ક્ષણો, જે વીતી ગયા પછી તમને ક્યારેય એવો વસવસો નથી થતો કે આ સમય બરબાદ થઈ ગયો. ટેક્નોલોજી અને પ્રોડક્ટિવિટીની દુનિયામાં વપરાતો સ્ક્રીન ટાઈમ એક છેતરામણો આંકડો છે. તમે ફોન પર ત્રણ કલાક વિતાવ્યા એ મહત્વનું નથી; એ ત્રણ કલાક પછી તમને અપરાધભાવ થયો કે નહીં, તે ખરું માપદંડ છે.

આ વિચાર ત્રિસ્ટન હેરિસ અને તેમની 'સેન્ટર ફોર હ્યુમન ટેક્નોલોજી' ચળવળમાંથી બહાર આવ્યો છે. સિલિકોન વેલીની એપ્સ આપણું ધ્યાન ચોરી લેવા માટે બની છે. હેરિસે સીધો હિસાબ માંડ્યો: લોકો કઈ એપ પર કેટલો સમય વિતાવે છે તેના કરતાં, વપરાશ પછી કેટલી મિનિટો વિશે તેમને પસ્તાવો નથી થતો તે ગણો. જે મિનિટ તમને જીવંત બનાવે, અર્થ આપે કે શાંતિ આપે, તે જ ખરી મૂડી છે.

આપણે આખો દિવસ ભાગદોડ કરીએ છીએ, પણ સાંજ પડે ત્યારે હાથમાં માત્ર થાક અને અફસોસ વધે છે. ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અડધો કલાક રીલ્સ જોઈને બહાર નીકળો ત્યારે મોં કડવું થઈ ગયું હોય છે. એ જ અડધો કલાક કોઈ જૂના મિત્ર સાથે ચા પીધી હોય તો મન હળવું થાય છે. સમય બંનેમાં સરખો જ ગયો. ફરક માત્ર પસ્તાવાનો છે. જીવન ઉત્પાદકતાના ડેશબોર્ડથી નથી મપાતું, આત્મસંતોષની મિનિટોથી મપાય છે.

દિલ્હીના મુખર્જી નગરમાં કે ગાંધીનગરમાં જીપીએસસીની તૈયારી કરતો ઉમેદવાર જુઓ. ટેબલ પર બાર કલાક ચોપડા ખુલ્લા રહે છે. પણ એ બારમાંથી ચાર કલાક તો યુટ્યુબ પર 'ટોપર સ્ટ્રેટેજી'ના વિડીયો જોવામાં, ટેલિગ્રામના ગ્રૂપમાં પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવામાં કે કટ-ઓફની ચર્ચા કરવામાં વેડફાય છે. રાત્રે ઊંઘ નથી આવતી, કારણ કે એ ચાર કલાકનો ડંખ સૂવા નથી દેતો. જો એણે દિવસમાં માત્ર પાંચ કલાક ધારદાર, એકાગ્ર વાંચન કર્યું હોત, તો એ પાંચેય કલાક અનપસ્તાવાભરી મિનિટો બની જાત.

દિવસના ચોવીસ કલાકમાંથી પસ્તાવા વગરની કેટલી મિનિટો બચી, સાચો હિસાબ માત્ર એટલો જ છે.