મિનારી રૂપક

મિનારી એક કોરિયન ભાજી છે. કાદવ, ગંદી જમીન કે અજાણ્યા જળપ્રવાહની વચ્ચે પણ તે ઉગી નીકળે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે પહેલા વર્ષે વાવો ત્યારે તે માંડ જીવે છે, પણ બીજા વર્ષે તે જમીન પર પોતાનો કબ્જો જમાવી લે છે. વિચારકો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે આ માત્ર વનસ્પતિ નથી, એક જીવનદર્શન છે. નબળી જમીન અને કઠોર વાતાવરણમાં પણ મૂળિયાં ઊંડા ઉતારીને ધીમી ગતિએ અડગ ઊભા રહેવાની ક્ષમતાનું આ નામ છે.

આ રૂપકને વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા દિગ્દર્શક લી આઇઝેક ચુંગની ૨૦૨૦ની ચલચિત્ર 'મિનારી' પરથી મળી. એક સ્થળાંતરિત કુટુંબ નવા દેશમાં નવી જમીન ખેડવા મથે છે, જ્યાં દરેક મોસમ સંઘર્ષ લાવે છે. આ વિચાર બતાવે છે કે ખરી ક્ષમતા પ્રથમ દિવસે ઝગમગતી સફળતા મેળવવામાં નથી. સાચું કૌવત એ છે કે જ્યારે સંસાધનો ખૂટી જાય અને પરિસ્થિતિ પ્રતિકૂળ હોય, ત્યારે શાંતિથી ટકી રહેવું અને બીજી સિઝન સુધી પોતાનું અસ્તિત્વ સાચવી રાખવું.

આધુનિક ધંધાકીય જગતમાં આ અત્યંત મહત્ત્વનું મોડેલ છે. મોટા ભાગના નવા સ્ટાર્ટઅપ અને સાહસો ચમકારો જોઈને કૂદી પડે છે. તેમને પ્રથમ વર્ષે જ નફો અને વાહવાહી જોઈએ છે. જ્યારે ખરી બ્રાન્ડ એ છે જે ખરાબ આર્થિક મંદી, ગ્રાહકોની ઉદાસીનતા અને નુકસાનની વચ્ચે પણ કાદવમાં ઊભી રહીને ખાતર ભેગી કરે છે. જે પહેલા વર્ષે ટકી જાય છે, તે બીજા વર્ષે સમગ્ર બજાર પર છવાઈ જાય છે.

આપણું ભારતીય કોર્પોરેટ જગત આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ધારો કે એક નાની એફએમસીજી કંપની મલ્ટીનેશનલ જાયન્ટ્સ વચ્ચે પોતાનું દેશી પીણું કે મસાલા વેચવા મેદાનમાં ઊતરે છે. શરૂઆતના ત્રણ વર્ષ સુધી નુકસાન થાય છે, દુકાનદારો માલ રાખવાની ના પાડે છે અને મૂડી ઘટે છે. જેઓ ગભરાઈને ભાગી જાય છે તે મરી જાય છે. પણ જે વેપારી પોતાના મૂળિયાં પકડી રાખે છે અને ગુણવત્તા સાથે ટકી રહે છે, તે પાંચમા વર્ષે મોટી બ્રાન્ડ્સના મોં સિવી દે છે. ભારતના પારંપરિક વેપાર આ જ રીતે મોટા વટવૃક્ષ બન્યા છે.

બજારમાં જીતવા માટે હંમેશાં સોનાની ખાણ નથી જોઈતી, ઘણીવાર કીચડમાં ખપી જવાની ધીરજ પૂરતી હોય છે.

ઝડપથી ઊગેલાં ઝાડ પહેલા વાવાઝોડામાં ઊખડી જાય છે, જે કાદવમાં ટકે છે એ જ જંગલ બનાવે છે.