નાની પસંદગીની ક્ષણ

કોઈપણ વસ્તુ ખરીદવી એ માત્ર અડધી લડાઈ છે. તમે પૈસા ચૂકવીને વસ્તુ ઘરમાં લાવ્યા, એ મોટો સોદો છે. મેનેજમેન્ટની ભાષામાં આને મોટો નિર્ણય કહેવાય. પણ ખરીદ્યા પછી દરરોજ સવારે એ વસ્તુ વાપરવી કે કબાટમાં ધૂળ ખાવા દેવી, એ સાચો ફેંસલો છે. રોજિંદી જિંદગીમાં માણસ જ્યારે કોઈ ચીજ ખરેખર વાપરવા માટે ઉપાડે છે, એ સૂક્ષ્મ ક્ષણને નાની પસંદગી કહેવામાં આવે છે. વેચાણ થવું પૂરતું નથી. વપરાશ થવો અનિવાર્ય છે.

આ વિચાર બિઝનેસ જગતના જાણીતા જોબ્સ-ટુ-બી-ડન મોડેલમાંથી આવે છે. બોબ મોએસ્ટા અને ક્લેટન ક્રિステンસન જેવા વિચારકોએ ગ્રાહકની માનસિકતા સમજાવવા આ ભેદ પાડ્યો હતો. કંપનીઓ ઘણીવાર એ ભ્રમમાં રાચે છે કે પ્રોડક્ટ વેચાઈ ગઈ એટલે કામ પૂરું. હકીકતમાં અસલી કસોટી ગ્રાહકના ઘરમાં શરૂ થાય છે. જો તમારો સામાન માણસના રોજિંદા રૂટિનમાં ગોઠવાતો નથી, તો પહેલી ખરીદી છેલ્લી બની જાય છે.

આપણા ઘરોમાં આવી અડધી અધૂરી ખરીદીઓનો અંબાર હોય છે. જાન્યુઆરીમાં જીમનું આખું વર્ષનું મેમ્બરશિપ કાર્ડ ખરીદી લેવું એ મોટો ઉત્સાહ છે. પણ રોજ સવારે સાડા પાંચ વાગ્યે પથારી છોડીને જૂતાં પહેરવા એ અસલી ક્ષણ છે. મોટાભાગના લોકો મોટા નિર્ણયો સહેલાઈથી લઈ લે છે, કારણ કે એમાં માત્ર પૈસા ખર્ચવાના હોય છે. પણ રોજિંદી નાની પસંદગીમાં શિસ્ત અને સમય આપવો પડે છે. ત્યાં જ મોટાભાગની યોજનાઓ દમ તોડી દે છે.

નવરાત્રિના ઉત્સવનું આબેહૂબ ઉદાહરણ જુઓ. કોઈ સોસાયટી કે ક્લબના આયોજકો લાખો રૂપિયા ખર્ચીને મુંબઈથી મોંઘા ઓર્કેસ્ટ્રા અને ગાયકો બોલાવે છે. પાસ લેવા માટે લોકો પડાપડી કરે છે, કારણ કે એ મોટો વટ છે. પણ નવરાત્રિની પાંચમી રાતે થાકેલો ખેલૈયો પોતાના સોફા પરથી ઊભો થઈને મેદાનમાં ગરબા રમવા જાય છે કે નહીં, એ અસલી વાત છે. જો વ્યવસ્થા ખરાબ હોય, પાર્કિંગમાં માથાકૂટ થતી હોય કે લાઉડસ્પીકર કાન ફાડતો હોય, તો માણસ પાસ હોવા છતાં ઘરમાં ટીવી ચાલુ કરીને બેસી જશે. કાગળ પર ઉત્સવ હિટ થઈ ગયો, પણ જમીન પર ફેઈલ ગયો.

ગ્રાહક તમારી પાસેથી ખરીદે ત્યારે તમને પૈસા મળે છે, પણ એ રોજ વાપરે ત્યારે તમને ભવિષ્ય મળે છે.