લાઇકિંગ ગેપ

કોઈ અજાણી વ્યક્તિ સાથે અડધો કલાક વાત કર્યા પછી તમારા મનમાં પહેલો વિચાર શું આવે છે? મોટા ભાગના લોકો માની લે છે કે સામેવાળો કંટાળી ગયો હશે. આપણે બોલવામાં કોઈ ભૂલ કરી દીધી, આપણી મજાક ફાલતુ હતી કે આપણો સ્વભાવ સામેવાળાને જરાય ન ગમ્યો. આ શંકા મગજનો એક ભ્રમ છે. મનોવિજ્ઞાન આને 'લાઇકિંગ ગેપ' કહે છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે સામેની વ્યક્તિ આપણને જેટલી પસંદ કરે છે, આપણે ખુદને તેના કરતાં ઘણી ઓછી પસંદગીપાત્ર માની લઈએ છીએ.

આ વિચાર ૨૦૧૮માં મનોવૈજ્ઞાનિક એરિકા બૂથબી અને તેમના સાથી સંશોધકોએ પ્રયોગો કરીને સાબિત કર્યો હતો. તેમણે જોયું કે બે અજાણ્યા લોકો મળે ત્યારે બંને અંદરથી ડરેલા હોય છે. વાતચીત પૂરી થાય એટલે બંનેને એવું જ લાગે છે કે 'હું સારો પ્રભાવ ન પાડી શક્યો.' માણસ પોતાની જાત પ્રત્યે ક્રૂર હોય છે. આપણે પોતાની ભૂલોનું ઓડિટ કરતા રહીએ છીએ, જ્યારે સામેવાળો આપણા સારા શબ્દો અને હાસ્યને યાદ રાખતો હોય છે. પોતાની અંદર ચાલતી ટીકા આપણને બીજાની નજરમાં અપ્રિય હોવાનો ખોટો અહેસાસ કરાવે છે.

આ માનસિક ખાઈ સંબંધો બંધાતા પહેલાં જ તોડી નાખે છે. નવા મિત્રો બનતા નથી અને સામાજિક મેળાવડાઓ અકારણ બોજ બની જાય છે. આપણે કોઈને ફરી ફોન કે મેસેજ કરતા અચકાઈએ છીએ, કારણ કે ડર હોય છે કે સામેવાળો આપણને પનારો ગણશે. લગ્ન કે સગાઈની ગોઠવણમાં આ રોગ સૌથી વધુ વકરે છે. દીકરો અને દીકરી રેસ્ટોરન્ટમાં પહેલી વાર મળે છે. ચા પીવાય છે, સાદી વાતો થાય છે. ઘરે આવીને છોકરો ધારી લે છે કે છોકરી બહુ સ્માર્ટ હતી, તેને હું ખાસ પસંદ નહીં પડ્યો હોઉં. છોકરી પણ પોતાના ઓરડામાં બેસીને એ જ વિચારે છે કે હું વધુ પડતું બોલી ગઈ, કદાચ એને હું નહીં ગમી હોઉં. બંને પક્ષે એકબીજા પ્રત્યે ઝુકાવ હોય છે, પણ પોતાના પૂર્વગ્રહને કારણે વાત આગળ વધતી નથી.

માણસજાત એકલતાથી પીડાય છે, પણ પહેલ કરવાનો ડર એનાથી મોટો છે. લોકો તમારી ખામીઓ પકડવા માટે બેઠા નથી. તેઓ પણ તમારી જેમ જ કોઈના સ્નેહ અને સ્વીકારની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તમારા વિષેનો તમારો પોતાનો નબળો અભિપ્રાય બીજાના માથે થોપવાનું બંધ કરો.

દુનિયા તમને એટલી ધિક્કારતી નથી જેટલી તમે પોતે ધારી લીધી છે; તમારી જાત પ્રત્યે થોડી દયા રાખો, સંબંધો આપોઆપ સરળ થઈ જશે.