વીસ માઇલ કૂચનો નિયમ

ઉત્સાહ સસ્તો છે. શિસ્ત મોંઘી છે. મોટાભાગના માણસો હવામાન સારું હોય ત્યારે દોડે છે અને તોફાન આવે ત્યારે ઘરમાં ભરાઈ જાય છે. આ નિયમ સીધો અને કડક છે: ભલે આકાશ તૂટી પડે કે સુરજ સોળે કળાએ ખીલે, તમારે દરરોજ એક ચોક્કસ અંતર કાપવાનું છે. ન ઓછું, ન વધારે. આ આંધળો ઉત્સાહ નથી, આ લોખંડી સ્વ-નિયંત્રણ છે.

આ વિચાર મેનેજમેન્ટ ગુરુ જિમ કોલિન્સ અને મોર્ટન હેન્સને ૨૦૧૧માં પોતાના પુસ્તક ‘ગ્રેટ બાય ચોઇસ’માં આપ્યો હતો. તેમણે ૧૯૧૧માં સાઉથ પોલ જીતવા નીકળેલા બે સાહસિકોની સરખામણી કરી. રોઆલ્ડ એમન્ડસન રોજના બરાબર વીસ માઇલ ચાલતો. હવામાન ઉત્તમ હોય તો પણ લાલચમાં આવીને ચાલીસ માઇલ ન દોડતો અને બરફના તોફાનમાં પણ વીસ માઇલ કાપીને જ દમ લેતો. બીજી બાજુ રોબર્ટ સ્કોટ સારો તડકો નીકળે ત્યારે થાકીને લોથપોથ થઈ જાય ત્યાં સુધી દોડતો અને ખરાબ દિવસે તંબૂમાં પડ્યો રહેતો. એમન્ડસન જીતીને હેમખેમ પાછો ફર્યો, સ્કોટ અને તેની ટીમ ભૂખ અને થાકથી બરફમાં મરી ગયા.

આ નિયમમાં બે સીમાઓ હોય છે. એક નીચલી સીમા, જે કોઈ પણ સંજોગોમાં વટાવવાની છે. બીજી ઉપલી સીમા, જે સારા દિવસોમાં પણ ઓળંગવાની નથી. માણસો સફળતાના દિવસોમાં છકી જાય છે અને અતિરેક કરી બેસે છે. સાચો વિજેતા એ છે જે તેજીમાં પોતાના પગ જમીન પર રાખી શકે અને મંદીમાં પણ રોજિંદું કામ અટકવા ન દે.

દલાલ સ્ટ્રીટ પર આ ખેલ રોજ જોવા મળે છે. બજારમાં જ્યારે તેજી આવે ત્યારે સાધારણ રોકાણકાર પાગલ બની જાય છે. તે દેવું કરીને પણ શેર ખરીદે છે અને રોજ લાખો કમાવાની હવાબાજી કરે છે. પછી જ્યારે મોટો કડાકો બોલે, ત્યારે તે બજાર છોડીને ભાગી જાય છે. બીજી તરફ પેલો જૂનો ખેલાડી દર મહિને નિયમિત રકમ સારા સ્ટોકમાં ચૂપચાપ નાખતો રહે છે. બજાર ૨૦,૦૦૦ પોઇન્ટ ઊછળે તો પણ એ લોભમાં આવીને બધું વેચી કે ખરીદી નથી નાખતો, અને ૨,૦૦૦ પોઇન્ટ તૂટે તો પણ એની સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અટકતી નથી. વીસ વર્ષ પછી કરોડપતિ પેલો રોજ વીસ માઇલ ચાલનારો બને છે, તેજીનો ઘોડો નહીં.

મોસમ ગમે તે હોય, ડગલું માપીને જ ભરવાનું છે. જે સૂર્ય જોઈને દોડે છે, તે ઘણી વાર બરફમાં જ દફનાઈ જાય છે.