કરોડપતિ બનવાના કાયમી "કાલે

# કરોડપતિ બનવાના કાયમી "કાલે" (The Eternal Almost-Rich Club)

**પરાગ રતનપરા**

---

આપણા દેશમાં ગરીબ માણસ જેવો કોઈ માણસ છે જ નહીં. જે છે તે બધા "હજી થોડી વાર છે" વાળા કરોડપતિ છે. ચાની લારી પર ઊભેલો ભાઈ પણ ચા પીતાં પીતાં કહેશે, "બસ, એક સારો ચાન્સ મળે ને, પછી જુઓ." કયો ચાન્સ, કોણ આપશે, ક્યારે આવશે, એ કોઈને ખબર નથી. પણ ચાન્સ રસ્તામાં જ છે, ટ્રાફિકમાં ફસાયો હશે.

અને આ જ આ આખી વ્યવસ્થાનો પાયો છે. અમીરોને વ્યવસ્થા ચલાવવા ગરીબોની જરૂર નથી, "ભવિષ્યના અમીરો"ની જરૂર છે. ગરીબ માણસ વ્યવસ્થા સામે ઊભો થાય, પણ "હજી પહોંચવાનો બાકી અમીર" ક્યારેય નહીં. કેમ? કારણ કે કાલે જે મહેલમાં રહેવાનો છે તે આજે મહેલની દીવાલ શું કામ તોડે?

**મહેનત કરો, નસીબ ખુલશે (ટર્મ્સ એન્ડ કન્ડિશન્સ લાગુ)**

આપણને નાનપણથી શીખવાડ્યું છે: "જે માણસ ખરેખર ઈચ્છે તે બધું મેળવી શકે." વાહ! તો પછી રોજ સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને બસ પકડનાર, બાર કલાક ઊભા રહીને કામ કરનાર અને રાત્રે થાકીને ઢળી પડનાર માણસ શું ઈચ્છતો નથી? એ તો ઈચ્છે છે, બહુ ઈચ્છે છે. પણ સિદ્ધાંત કહે છે કે એની ઈચ્છામાં જ કંઈક ખામી હશે. "બહુ ઈચ્છા" અને "ખરેખર ઈચ્છા" વચ્ચે કોઈ ખાસ ગુપ્ત ફરક છે, જે ફક્ત સફળ લોકોને ખબર છે, અને એ ફરક સમજાવવા તેઓ ₹૪,૯૯૯ માં સેમિનાર લે છે.

**સફળતાની વાર્તાઓનું સરકારી પ્રમાણપત્ર**

દર વર્ષે એક-બે વાર્તાઓ આપણને ખવડાવવામાં આવે છે: "ચાવાળો વડો પ્રધાન બન્યો, ગેરેજમાંથી કંપની ઊભી થઈ, રિક્ષાવાળાનો દીકરો મોટો ઉદ્યોગપતિ." સરસ વાર્તાઓ છે, સાચી પણ છે. પણ લોટરી જીતનારનો ફોટો છાપીને "તમે પણ જીતી શકો" કહેવું એ ગણિત નથી, એ શ્રદ્ધા છે. દસ લાખ લોકો દોડે અને એક પહોંચે, તો બાકીના નવ લાખ નવ્વાણું હજાર નવસો નવ્વાણું લોકોને કહેવામાં આવે છે: "તમે થોડું ઓછું દોડ્યા."

**સોસાયટીનો સ્ટેટસ-શો**

પાડોશીએ નવી ગાડી લીધી? આપણે ખુશ થઈએ છીએ, ઈર્ષ્યા નહીં, ના રે ના. અંદરથી એક જ વિચાર: "આ વર્ષે EMI ભરી દઉં પછી મારો વારો." ઈએમઆઈ એટલે આપણા સમયનું સૌથી મોટું ધાર્મિક અનુષ્ઠાન. મહિને મહિને દક્ષિણા ચડાવીએ છીએ, એ આશામાં કે એક દિવસ પ્રસાદ મળશે. પ્રસાદ તો મળે છે, ફક્ત એ બીજા માટેનો હોય છે.

અને રવિવારે સગાંને ત્યાં જમવા જઈએ ત્યારે? ત્યાં બધા એકબીજાને પોતાની "સ્ટ્રગલ" ની વાર્તા સંભળાવે છે, પણ એવી રીતે કે સાંભળનારને લાગે કે "અરે, આ તો પહોંચવાની તૈયારીમાં છે." કોઈ કહેતું નથી, "ભાઈ, હું ક્યાંય નથી પહોંચતો." કારણ કે એવું બોલવું એ બળવો છે, અને બળવો કરવા માટે પણ કાલની ફુરસદ જોઈએ.

**અને જો આ ભ્રમ તૂટે તો?**

કલ્પના કરો: એક સવારે આખો દેશ જાગે અને બધાને સમજાય કે "હું ક્યારેય અમીર નહીં બનું." તે દિવસે શું થાય? ના, ક્રાંતિ નહીં, પહેલાં તો ભયંકર સન્નાટો. પછી સેમિનારવાળાઓ બેકાર, લોટરીની દુકાનો ખાલી, "સફળતાના સાત સૂત્રો" વાળી ચોપડીઓ પસ્તી, અને ફોરવર્ડ થતા "સવારે ૫ વાગ્યે ઊઠો, કરોડપતિ બનો" વાળા મેસેજ બંધ. સૌથી વધારે નુકસાન તો એ ઘરના દીવાનખંડના સોફાનું થાય, જેના પર બેસીને લોકો "બસ, થોડો સમય" કહેતા હતા.

એટલે વ્યવસ્થાએ ખૂબ ચતુરાઈથી એક જ કામ કર્યું છે: ભૂખ્યાને રોટલી નથી આપી, પણ રોટલીનું સપનું ઉધાર આપ્યું છે. અને સપનું સસ્તું છે, રોજ રિચાર્જ થાય છે, અને કોઈ તેનું બિલ ભરવા આવતું નથી.

**છેલ્લી વાત**

આશા રાખવી ખોટી નથી. ખોટું એ છે કે આશાને પાટા પર ચડાવીને તેના પર આખા સમાજનું ભાડું વસૂલવામાં આવે. ટ્રેન ક્યારેય આવતી નથી, પણ સ્ટેશન પર ટિકિટ બધા લઈ લે છે. અને પ્લેટફોર્મ પર ઊભેલા દરેકને ખાતરી છે કે ટ્રેન તેના માટે જ આવી રહી છે.

---

## 🧐 Real but Weird Facts

- **અમેરિકામાં સર્વે:** મોટા ભાગના અમેરિકનો પોતાની જાતને "ભવિષ્યમાં ટોચના ૧%માં આવનાર" માને છે, જ્યારે ગણિતની રીતે એ શક્ય નથી. સમાજશાસ્ત્રીઓ આને "ટેમ્પરરીલી એમ્બેરેસ્ડ મિલિયોનેર્સ" વાળી માનસિકતા કહે છે, જે લેખક જોન સ્ટાઈનબેકના નામે ઘણી વાર ટાંકવામાં આવે છે (જોકે આ વાક્યનું મૂળ વિવાદિત છે).
- **લોટરી અને ગરીબી:** અનેક અભ્યાસોમાં જોવા મળ્યું છે કે ઓછી આવક ધરાવતા વિસ્તારોમાં લોટરી ટિકિટનું વેચાણ પ્રમાણમાં વધુ હોય છે. જેની જીતવાની શક્યતા સૌથી ઓછી, તે જ સૌથી વધુ આશા ખરીદે છે.
- **ઓવરકોન્ફિડન્સ:** સર્વેમાં આશરે ૮૦% ડ્રાઈવરો પોતાને "સરેરાશથી સારા ડ્રાઈવર" માને છે. જો બધા સરેરાશથી ઉપર હોય, તો સરેરાશ ક્યાં ગઈ, એ ગણિતનો નહીં, સમાજનો પ્રશ્ન છે.

---

**પરાગ રતનપરા**

*If you like it, please share it.*

#Capitalism #AlmostRich #GujaratiSatire #ParagRatanpara #મૂડીવાદ #સપનાનોવેપાર #વ્યંગ #ગુજરાતીનિબંધ