—મમ્મી કહેતી: બેટા સાવધાન રહેજે

માયલિન માયલિન માયલિન... મગજની ગલીઓમાં વીજળી દોડે છે અને હું હું નથી હું મારા બાપદાદાનો ડર છું મારી માનો ચિંતા છું સમાજનો programmed response છું... હા, neural pathway કહો કે કર્મનો માર્ગ કહો કે સંસ્કારનું circuit કહો... બધું એક જ... વારંવાર વારંવાર repetition repetition... અરે આ શું? આ હું બોલું છું કે મારું conditioning બોલે છે?

સવારનો alarm... snooze... ફરી snooze... આ હું નથી આ મારા neurons છે myelin-wrapped highways છે... શુદ્ધ ગાંડપણ! આ ચેતનાનો પ્રવાહ નથી આ conditioning નો પ્રવાહ છે...

—મમ્મી કહેતી: બેટા સાવધાન રહેજે
—બાપુજી કહેતા: risk નહીં લેવાનું
—દાદીમા કહેતી: લોકો શું કહેશે?

અને હવે? હવે આ બધા મારા amygdala માં રહે છે... permanent residents... citizenship મળી ગઈ... eviction notice આપું છું પણ નીકળતા નથી... કબજો જમાવી બેઠા છે!

હું વિચારું છું કે હું વિચારું છું પણ actually મારા પૂર્વજોના ડર વિચારે છે... Identity? કેવી identity? હું તો બસ એક collection છું... fears નો, anxieties નો, borrowed behaviors નો...

(અચાનક shift... ચેતનાનો વળાંક...)

Opportunities આવે છે અને મારું wiring કહે છે ભાગ! દોડ! ખતરો! પણ danger ક્યાં છે? ક્યાંય નહીં! બસ phantom pain... જેમ અંગ કપાઈ જાય પછી પણ દુખે... conditioning કપાઈ જાય પછી પણ fear રહે...

MYELIN = માયા
NEURAL PATHWAY = કર્મ માર્ગ
CONDITIONING = સંસ્કાર

પણ રાહ જુઓ... એક ક્ષણ...

આ જો wiring છે તો... rewiring પણ possible છે ને? Neuroplasticity! અદ્ભુત! પણ... પણ... જૂના highways comfortable છે... નવા રસ્તા બનાવવા પડશે... જંગલમાંથી... મહેનત... પરસેવો...

—"હું આ છું" = અસત્ય
—"હું આવો જ છું" = મહા અસત્ય
—"બદલાઈ નહીં શકું" = પરમ અસત્ય

ત્રીજા ક્રમની અસરો... સળવળાટ... એક neural pathway માં આખું જીવન સમાઈ જાય...

પિતાનો ડર > મારો ડર > બાળકનો ડર > પૌત્રનો ડર... generational trauma નું metro network... બધા stations connected... આ વારસો છે કે શ્રાપ છે?

(અચાનક તત્વજ્ઞાન...)

ઉપનિષદ કહે છે: "તત્ ત્વમ્ અસિ" - તું તે છે
Neuroscience કહે છે: "You are your wiring"
પણ સત્ય શું? Conditioning એ સ્વપ્ન છે જેમાંથી મારે જાગવું છે...

અંતિમ પ્રકાશ... આંતરિક જાગૃતિ...

હું મારી patterns નથી! હું મારા programs નથી! હું શક્યતા છું... શુદ્ધ potential... અલિખિત... unmyelinated... કોરી neural ભૂમિ...

હા... હવે હું કહીશ... હા નવા pathways ને... હા rewiring ને... હા સાંકળ તોડવાને... હા conscious choice ને... હા...

(વિલીન... કારણ કે ચેતના ક્યારેય સમાપ્ત નથી થતી...)

...ચેતના ચાલુ રહે છે... wiring unwiring rewiring... સતત... અનંત... neurons થી નિર્વાણ... માયલિન થી મુક્તિ... conditioning થી consciousness... બસ... બસ... બસ...

આ ક્ષણે હું છું... પણ હું કોણ છું? મારા circuits? મારા synapses? કે કંઈક બીજું... કંઈક અવ્યક્ત... કંઈક અમર્યાદ...

---

*પરાગ રતનપરા*
*અમદાવાદ, ૨૦૨૫*