કમાણી અબજોમાં, અક્કલ શૂન્યમાં

**Gujarati Title:** *કમાણી અબજોમાં, અક્કલ શૂન્યમાં*

---

આ દેશમાં એક ખૂબ જ જૂની પ્રથા છે — છાતી ફુલાવીને ઊભા રહો, અને જ્યારે કોઈ પૂછે "ભાઈ, અંદર શું છે?" — તો ઊંડો શ્વાસ લઈ કહો, *"સંભાવના છે."*

સંભાવના. એ એક જ શબ્દ છે જે આ દેશ દાયકાઓથી ઓઢીને ફરે છે. જેમ કોઈ ફાટેલી ચાદર ઓઢીને સૂઈ જાય, ને સવારે ઊઠીને કહે — "ચાદર તો ઉત્તમ છે, બસ સીવવાની થોડી વાર છે."

હવે જરા આ આંકડા સાંભળો — ચાની ચૂસકી ભરતા ભરતા.

Samsung નો આ વર્ષનો ચોખ્ખો નફો — અઢી લાખ કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુ. SK Hynix નો — દોઢ લાખ કરોડ. TSMC નો — એક લાખ કરોડ. આ ત્રણ કંપનીઓ — ત્રણ. ફક્ત ત્રણ. અને ભારત? આખો ભારત — સઘળી કંપનીઓ મળીને — બે લાખ કરોડ. ગર્વ? કે ઢાંક પિછોડો? તમે નક્કી કરો.

આ ત્રણ કંપનીઓ ક્યાંથી આવી? દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાન — એ નાના નાના દેશો, જ્યાં ન ક્રિકેટ છે, ન ચૂંટણીઓ બાદ ઉજવણી છે, ન "ચા ઉપર ચર્ચા." ત્યાં ફક્ત એક જ ઉત્સવ છે — સંશોધન. રાત-દિવસ, ઊઠો-બેસો, ખાઓ-પીઓ — સંશોધન.

અને ભારત? ભારતમાં સંશોધન ઉપર ખર્ચ કરવો એ જાણે પાપ હોય એમ. આ દેશ પોતાની કુલ આવકનો એક ટકો પણ નવી શોધ-ખોળ ઉપર ખર્ચ નથી કરતો. ફક્ત અડધો ટકો. ગ્રહ-નક્ષત્ર જોઈ budget announce થાય, ઉદ્ઘાટન ધામધૂમથી થાય — અને પૈસા? "ધીરે ધીરે આવશે, ભાઈ."

વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો — જેઓ ભારત ઉપર ભરોસો રાખી અહીં નાણાં ઠાલવે — એ લોકો ભાગી રહ્યા છે. વેચો, વેચો, વેચો. કારણ? ભારત ઉપર ભરોસો નથી? ના, ભરોસો છે. સંભાવના છે, સસ્તું મજૂર છે, યુવાનોની ફોજ છે — પણ ભરોસો ત્યાં ડગે, જ્યાં નીતિ ત્રણ વર્ષ ઉઘાડ-બંધ થાય, જ્યાં ઈમારત ચણવાની પણ પૂરી સડક ન હોય, જ્યાં ભ્રષ્ટાચાર ખૂણામાં નહીં — ઓફિસ વચ્ચે ઊભો હોય.

ભ્રષ્ટાચાર — જ્યાં સંશોધન માટે ભંડોળ ફાળવ્યું, ત્યાં સહીઓ થઈ, ઠેઠ ટેબલ સુધી પહોંચ્યું ત્યારે અડધું ઓગળી ગયું. ઈઢરિયો ઊઘડ્યો ત્યારે ક્યાં? — ક્યારેક ત્રણ વર્ષ પછી. સડક ઉપર ગાડી ચાલી શકે, ત્યાં સુધી ઉદ્યોગ ક્યાંથી ચાલે? વીજળી ન હોય, ઈન્ટરનેટ ઢીલું, અને ઉપર ઘોષણા — *"ભારત ૨૦૪૭ સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર."*

ત્યાં સુધી Samsung ત્રણ પેઢી આગળ નીકળી ગઈ હશે.

નીતિ ઘડાય ત્યારે ઉજ્જવળ ભવિષ્ય, ત્રણ વર્ષ પછી અમલ, ત્યારે સ્પર્ધકો ચાર-પાંચ પગ આગળ. આ ભૂલ આળસ ની નથી — ઇરાદો ની છે. ઇરાદો ફક્ત ઘોષણા સુધી સીમિત છે. ત્યાર પછી? ફાઈલ ઊઘડે ત્યારે ઊઘડે.

અને ચશ્માં ઉઠાવીને આ બધું જોતા આપણા તેજ-તર્રાર યુવાનો? — ભણ્યા ભારતમાં, ઉગ્યા ભારતમાં, ને ગયા અમેરિકા, કેનેડા, જર્મની. ત્યાં ગઈ ને સંશોધન કર્યું. ભારત ટેલેન્ટ ઉગાડે, ટેલેન્ટ નિકાસ કરે — અને ખાલી ખિસ્સે WhatApp ઉપર forward કરે: *"ભારત હવે વિશ્વ ગુરુ."*

---

**🔍 વિચિત્ર પણ સાચી વાતો:**

- ભારત દર વર્ષે સૌથી વધુ ઈજનેર ઉત્પન્ન કરે છે — અને સૌથી વધુ ઈજનેર બહાર મોકલે છે. આ ઉત્પાદન છે, ઉપયોગ નહીં.
- દક્ષિણ કોરિયા Samsung એકલી ભારતની ટોચની પાંચ સો કંપનીઓ ભેગી જેટલો ખર્ચ સંશોધન ઉપર કરે છે — ફક્ત Samsung, ફક્ત એક.
- ભારતની અંતરિક્ષ સંસ્થા દુનિયામાં સૌથી સસ્તામાં ચંદ્ર ઉપર પહોંચી — અને આ ઉપલબ્ધિ ઉજવ્યા પછી, સંશોધન ભંડોળ ફરી ઉભું ન રહ્યું. જુગાડ સસ્તો, દ્રષ્ટિ મોંઘી — ને એ આપણી પાસે નથી.

---

*— Parag Ratanpara*

**If you like it, please share it.**

---

`#IndiaRealityCheck` `#ThinkBigSpendLess` `#BrainDrainIndia` `#PolicyOrDrama` `#ભારતનીહકીકત` `#સંશોધનક્યારે` `#નીતિભૂલ` `#ટેલેન્ટનિકાસ`