અતિમહત્વનું એક જ લક્ષ્ય

બધું જ મહત્વનું હોય ત્યારે કશું જ મહત્વનું રહેતું નથી. માણસ કે કંપની એક સાથે દસ પ્રાથમિકતાઓ નક્કી કરે ત્યારે પરિણામ શૂન્ય આવે છે. રોજિંદી ઘટમાળનું એક વાવાઝોડું હોય છે. ઈમેઈલ, ફોન, તાત્કાલિક મીટિંગો અને ફાઈલોનો ઢગલો. આ તોફાન વચ્ચે જો કોઈ મોટો બદલાવ લાવવો હોય, તો એક જ એવું લક્ષ્ય પસંદ કરવું પડે જે બાકીના બધા કરતાં સર્વોપરી હોય. આને મેનેજમેન્ટની ભાષામાં વાઈલ્ડલી ઈમ્પોર્ટન્ટ ગોલ કહે છે. જો આ એક કામ નહીં થાય, તો બાકીના તમામ કામો સફળ થશે તોય કોઈ ફરક નહીં પડે.

આ વિચાર ક્રિસ મેકચેસની, શોન કવી અને જીમ હ્યુલિંગે ૨૦૧૨માં આવેલા પુસ્તક 'ધ ફોર ડિસિપ્લિન ઓફ એક્ઝિક્યુશન'માં રજૂ કર્યો હતો. એમનો તર્ક સ્પષ્ટ હતો. માનવ મગજ એક સાથે માત્ર એક કે બે મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યો પર પૂરી તાકાત લગાવી શકે છે. બે કે ત્રણ લક્ષ્યો હોય તો કદાચ સિદ્ધ થાય, પણ જો ચારથી વધુ લક્ષ્યો બનાવ્યા તો એક પણ પૂરું નહીં થાય. રોજિંદી વ્યવસ્થા ટકાવી રાખવા માટે કામ કરવું એ અલગ વાત છે, પણ ભવિષ્ય બદલવા માટે માત્ર એક કેન્દ્રબિંદુ જોઈએ.

આપણે લક્ષ્ય નક્કી કરતી વખતે લોભી થઈ જઈએ છીએ. નવા વર્ષે વજન ઘટાડવું છે, ગિટાર શીખવું છે, શેરબજારમાં રોકાણ કરવું છે અને નવી ભાષા પણ શીખવી છે. પરિણામે ફેબ્રુઆરી આવતાં બધું જ વિખેરાઈ જાય છે. આ મોડેલ કહે છે કે તમારા આખા અસ્તિત્વને માત્ર એક જ પ્રશ્ન પૂછો. એવી કઈ એક બાબત છે, જે હાંસલ કરવાથી રમતના તમામ નિયમો બદલાઈ જશે? એ લક્ષ્ય માપી શકાય તેવું હોવું જોઈએ. ક્યાંથી ક્યાં પહોંચવું છે અને કઈ તારીખ સુધીમાં, તે સ્પષ્ટ હોવું જોઈએ.

ધારો કે સુરતની એક નાની ટ્રાવેલ એજન્સી ચલાવતા હરેશભાઈ છે. એમની રોજિંદી જિંદગી રેલવે ટિકિટ બુક કરાવવા, હોટેલ કેન્સલેશન અને ગ્રાહકોની ફરિયાદો ઉકેલવામાં જતી રહે છે. એમણે કંપની વધારવા દસ પ્લાન બનાવ્યા, પણ કશું ન વળ્યું. પછી એમણે એક જ અતિમહત્વનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું: આવતા છ મહિનામાં ચારધામ યાત્રા માટે પચાસ સીનિયર સિટીઝન ગ્રૂપનું એડવાન્સ બુકિંગ લેવું. રોજની માથાકૂટ ચાલુ રહી, પણ આખી ઓફિસનું ધ્યાન માત્ર આ એક આંકડા પર રહ્યું. પરિણામે એમનો ધંધો સીઝનમાં બમણો થઈ ગયો.

દરેક મોરચે લડવા જશો તો હાર નક્કી છે. યુદ્ધ જીતવું હોય તો એક જ કિલ્લો પસંદ કરો અને આખી સેના ત્યાં ઉતારી દો.