સર્વિસ ટેસ્ટ

કોઈપણ નવી વ્યવસ્થા કાગળ પર ઉત્તમ દેખાય છે. એન્જિનિયરિંગ હોય, સોફ્ટવેર હોય કે વહીવટી તંત્ર—સિદ્ધાંતો હંમેશા સુંદર લાગે છે. અસલી પ્રશ્ન એ છે કે જ્યારે ગ્રાહક ખરેખર દરવાજો ખખડાવે ત્યારે શું થાય છે? આ ખ્યાલને સર્વિસ ટેસ્ટ કહે છે. આ કોઈ એક વ્યક્તિ કે કોઈ એક પુસ્તકની દેન નથી. આ ટેક્નોલોજી અને વહીવટી દુનિયાનો પાયાનો નિયમ છે. સમગ્ર વ્યવસ્થા વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં અપેક્ષા મુજબ ચાલે છે કે નહીં તેની અગ્નિપરીક્ષા એટલે આ ટેસ્ટ.

લેબોરેટરીમાં કાર બરાબર દોડે તે પૂરતું નથી. તેને ભારતના ખાડાવાળા રસ્તા પર અને પચાસ ડિગ્રી ગરમીમાં ચલાવવી પડે. સોફ્ટવેરની ભાષામાં કહીએ તો એક યુઝર જ્યારે એપ વાપરે ત્યારે બધું સરળ ચાલે, પણ એક સાથે એક લાખ લોકો વિનંતી મોકલે ત્યારે સર્વર જવાબ આપે છે કે બેસી જાય છે? સર્વિસ ટેસ્ટનો મૂળ હેતુ ભ્રમણાઓ તોડવાનો છે. કાગળ પરની તૈયારી અને જમીન પરની હકીકત વચ્ચેનો તફાવત આ કસોટી જ પકડી પાડે છે.

આ વિચાર વ્યવસાય અને જીવન બંનેમાં જોખમ ઘટાડવા માટે અનિવાર્ય છે. આપણે મોટે ભાગે ધારણાઓ પર જીવીએ છીએ. આપણને લાગે છે કે આપણી ટીમ તૈયાર છે, આપણી સિસ્ટમ સજ્જ છે અને કટોકટી વખતે બધું સંભાળી લેવાશે. જ્યાં સુધી સિસ્ટમ પર વાસ્તવિક દબાણ ન આવે ત્યાં સુધી ક્ષતિઓ દેખાતી નથી. જે વ્યવસ્થા પોતાની સર્વિસ જાતે ટેસ્ટ કરતી નથી, તેને સમય અને સંજોગો ક્રૂર રીતે ટેસ્ટ કરે છે.

દલાલ સ્ટ્રીટ આનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. ધારો કે નવી બ્રોકિંગ એપ બજારમાં આવે છે. સામાન્ય દિવસોમાં બધું સરસ ચાલે છે. પણ બજેટના દિવસે કે ચૂંટણીના પરિણામો વખતે શેરબજારમાં અચાનક ધરતીકંપ જેવો કડાકો બોલે ત્યારે શું? તે દિવસે લાખો ટ્રેડર્સ એક સાથે સ્ટોપ-લોસ મૂકવા જાય છે. જો એપ અટકી જાય કે ઓર્ડર પ્રોસેસ ન થાય, તો સમજવું કે કંપનીનો સર્વિસ ટેસ્ટ ફેલ ગયો છે. શાંત સમંદરમાં બધા નાવિક બાહોશ લાગે છે, તોફાનમાં જ સાચું એન્જિન પરખાય છે.

કાગળના નકશા ક્યારેય રસ્તો રોકતા નથી, ઠોકર તો સાચા પથ્થર સાથે જ વાગે છે.