પંચ બાયોપ્સી પ્રયોગ

મનનો ભાર ચામડી પર કાણા પાડે છે. આ કોઈ કવિતા નથી, સીધું વિજ્ઞાન છે. ઓહાયો સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના સંશોધકો જેનિસ કિકોલ્ટ-ગ્લેઝર અને રોનાલ્ડ ગ્લેઝરે ૧૯૯૫માં એક અનોખો પ્રયોગ કર્યો હતો. એમણે તબીબી પદ્ધતિથી લોકોના હાથ પર એક સરખા નાના ઘા કર્યા, જેને પંચ બાયોપ્સી કહેવાય. એક જૂથ એવા લોકોનું હતું જેઓ અલ્ઝાઈમરના દર્દી સગાંઓની સતત સારસંભાળ રાખીને ભારે માનસિક તણાવમાં જીવતા હતા. બીજું જૂથ સામાન્ય, તણાવમુક્ત લોકોનું હતું. પરિણામ ચોંકાવનારું હતું: તણાવગ્રસ્ત લોકોના ઘા રુઝાતાં સામાન્ય લોકો કરતાં નવ દિવસ વધુ લાગ્યા.

આ પ્રયોગે સાબિત કર્યું કે માનસિક તાણ સીધી રોગપ્રતિકારક શક્તિને તોડી પાડે છે. આપણા શરીરમાં કોર્ટિસોલ નામનો હોર્મોન વધે એટલે કોષોનું સમારકામ ધીમું પડી જાય છે. જ્યારે મગજ સતત લડાઈની સ્થિતિમાં હોય, ત્યારે શરીર પોતાની રોજિંદી મરામતનું બજેટ કાપી નાખે છે. ચિંતા માત્ર વિચારોમાં નથી અટકતી, એ લોહીમાં ઊતરે છે. અંદરનો કકળાટ બહારના ઘાને પાકવા દે છે.

આ સત્ય આપણે ગામડાંના ચોરે કે ખેતરમાં દરરોજ જોઈએ છીએ. સૌરાષ્ટ્રના એક ગામમાં ખેડૂત મનજીભાઈનો દાખલો લો. કપાસના ભાવ તળિયે બેઠા છે, માથે મંડળીનું દેવું છે અને દીકરીના લગ્નનું દબાણ છે. આવા સતત ઉચાટ વચ્ચે દાતરડું વાગવાથી કે પગમાં કાંટો ભોંકાવાથી થયેલો સામાન્ય ચીરો મહિનાઓ સુધી રુઝાતો નથી. દવાઓ બદલાય છે, પણ ઘામાંથી રસી વહ્યા કરે છે. ડોક્ટર એન્ટિબાયોટિક્સ વધારે છે, પણ અસલી વિષ એમના માથામાં ફરતું દેવાનું વ્યાજ છે. શરીર ત્યારે જ સંધાશે જ્યારે મગજ શાંત થશે.

આપણે આખી જિંદગી મલમ અને પાટા પાછળ ખર્ચીએ છીએ, પણ રોગનું મૂળ તો ખોપરીમાં છુપાયેલું હોય છે. ઓફિસનું રાજકારણ હોય, કોર્ટ-કચેરીનો ડખો હોય કે પરિવારનો અજંપો; શરીર આ બધું નોંધી રહ્યું છે. તમે માનસિક રીતે જેટલા ઘવાયેલા હશો, શરીરના સામાન્ય ઉઝરડા પણ એટલા જ જીવલેણ બનશે.

ચામડીના ઘા દવા માંગે છે, પણ એને રુઝાવવા માટે પહેલાં મગજનો અજંપો શમાવવો પડે છે.