ઓરેન્જ જ્યુસ ટેસ્ટ

હોટેલમાં ઓર્ડર આપો કે સવારના નાસ્તામાં મોસંબીનો તાજો રસ જોઈએ. સામેથી જવાબ મળે: 'સાહેબ, રસોડામાં મોસંબી નથી, બજારમાંથી મંગાવવી પડશે. સમય લાગશે અને બિલ થોડું વધારે આવશે.' આ સાંભળીને ગ્રાહક ભડકે છે કે પરિસ્થિતિ સમજીને રસ્તો કાઢે છે? આ નાનકડી કસોટી છે. ગેરાલ્ડ વાઈનબર્ગ નામના જાણીતા કન્સલ્ટન્ટે ૧૯૮૫ના પોતાના પુસ્તકમાં આ નિયમ આપ્યો હતો. વાત ફક્ત રસના ગ્લાસની નથી. વાત માણસના અસલી સ્વભાવની છે.

કોઈપણ પ્રોજેક્ટ કે સંબંધ શરૂ કરતાં પહેલાં સામેવાળી વ્યક્તિ અણધારી અડચણ વખતે કેવું વર્તન કરે છે તે પારખવું જરૂરી છે. વાઈનબર્ગ કંપનીઓમાં સલાહ આપવા જતા ત્યારે જાણીજોઈને આવી નાની અસામાન્ય માગણી કરતા. જો મેનેજર તરત બહાના કાઢે, ગુસ્સે થાય કે દોષનો ટોપલો બીજા પર ઢોળે, તો સમજી લેવાનું કે આ ક્લાયન્ટ સાથે મોટું કામ ક્યારેય શાંતિથી પતવાનું નથી. જો માણસ એક ગ્લાસ જ્યુસની મુશ્કેલી સહન ન કરી શકે, તો કરોડો રૂપિયાના સંકટ વખતે તેનું બ્લડપ્રેશર ક્યાં પહોંચશે?

આ ટેસ્ટ ઓફિસની બહાર, આપણા ઘરોમાં સૌથી વધુ કામ લાગે છે. આપણા સંયુક્ત કુટુંબનો વિચાર કરો. દીકરા માટે નવી વહુ શોધવાની હોય ત્યારે બંને પક્ષના વડીલો કલાકો સુધી મીઠી મીઠી વાતો કરે છે. ચા-નાસ્તો ઉત્તમ હોય છે. પણ અસલી પારખ ક્યારે થાય? ધારો કે મહેમાનો બેઠા હોય અને અચાનક પંખો બંધ થઈ જાય, કે રસોઈમાં મીઠું ઓછું પડે, અથવા કોઈ નાનો બાળક મોંઘી ક્રોકરી તોડી નાખે. તે ક્ષણે કુટુંબના મોભી કે થનારી વહુનો ચહેરો કેવો થાય છે?

મુશ્કેલી વગર બધા સંત જેવા જ દેખાય છે. જ્યારે વસ્તુઓ યોજના મુજબ નથી ચાલતી, ત્યારે જ માણસનું અસલી ચરિત્ર બહાર આવે છે. પ્લાન પ્રમાણે બધું થાય ત્યારે હસવું સહેલું છે. અણધાર્યા સંજોગોમાં સંયમ જાળવવો એ સંસ્કાર છે.

જે માણસ નાની અડચણમાં ગાળો બોલવા લાગે, તેને જીવનના મોટા નિર્ણયો સોંપવા એ આત્મહત્યા સમાન છે.