મેટ્રિક્સ ફ્રેમવર્ક

જે વસ્તુ માપી ન શકાય, તે સુધારી ન શકાય. પણ અસલી પ્રશ્ન એ છે કે શું માપવું? મોટા ભાગના લોકો આંકડા ભેગા કરવામાં જ બરબાદ થાય છે. મેટ્રિક્સ ફ્રેમવર્ક એટલે આંધળા આંકડાઓનો ઢગલો નહીં, પણ ધ્યેય સુધી પહોંચવા માટે કઈ બાબતો ખરેખર મહત્વની છે તેનું એક વ્યવસ્થિત માળખું. આ કોઈ એક લેખકની ઉપજ નથી, પણ આધુનિક કોર્પોરેટ અને પ્રોડક્ટ મેનેજમેન્ટની વ્યવહારુ દેન છે. તે તમને શીખવે છે કે દેખાડાના આંકડા અને પરિણામ આપતા આંકડા વચ્ચેનો ભેદ પારખો.

ધંધામાં કે જીવનમાં આપણે અવારનવાર છીછરી સંખ્યાઓથી છેતરાઈએ છીએ. તેને મેનેજમેન્ટની ભાષામાં 'વેનિટી મેટ્રિક્સ' કહે છે. તમારી વેબસાઇટ પર કેટલા લોકો આવ્યા તે ગૌણ છે, તેમાંથી કેટલાએ ખરીદી કરી તે અસલ વાત છે. મેટ્રિક્સ ફ્રેમવર્ક દરેક ક્રિયાને તેના અંતિમ પરિણામ સાથે જોડે છે. તે મુખ્ય પરિણામને નાના, માપી શકાય તેવા ભાગોમાં વહેંચે છે. જો તમારું માપદંડ ખોટું હશે, તો તમારી આખી મહેનત ખોટી દિશામાં દોડશે.

અમદાવાદની એક નવી બનેલી હાઈરાઈઝ સોસાયટીનો દાખલો લો. ચેરમેન સાહેબ દર મહિને મીટિંગમાં ગર્વથી કહે છે કે 'આપણી સોસાયટીના ગાર્ડનમાં ૫૦૦ નવા ફૂલછોડ રોપાયા અને વોટ્સએપ ગ્રૂપમાં ૯૫ ટકા મેમ્બર્સ એક્ટિવ છે.' આ છીછરો આંકડો છે. અસલી મેટ્રિક્સ શું હોવું જોઈએ? લિફ્ટ મહિનામાં કેટલી વાર બગડી? બોરવેલનું પાણી કેટલા કલાક ચાલ્યું? મેન્ટેનન્સની રકમ સમયસર કેટલી જમા થઈ? જ્યારે સોસાયટી બગીચાના છોડવા ગણવામાં વ્યસ્ત હોય અને લિફ્ટ બંધ પડી રહે, ત્યારે માળખું તૂટેલું ગણાય.

જ્યાં સુધી તમે સાચા પ્રશ્નો નહીં પૂછો, ત્યાં સુધી આંકડા માત્ર ધૂમાડો બની રહેશે. સારો મેનેજર કે હોશિયાર માણસ માત્ર સ્પીડોમીટર નથી જોતો, તે એ પણ જુએ છે કે ગાડી સાચા રસ્તે જઈ રહી છે કે નહીં. માપવું સહેલું છે, પણ શું માપવાથી જિંદગી કે વેપાર સુધરશે તે નક્કી કરવું સૌથી અઘરું છે.

જે આંકડા તમને માત્ર ખુશ કરે છે તે રમકડાં છે, જે નિર્ણય બદલી નાખે તે જ અસલી માપદંડ છે.