મોટા લક્ષ્યને નાનું બનાવવાની વ્યૂહરચના

મોટો પહાડ જોઈને મોટાભાગના લોકો ચઢવાનું શરૂ કરતા પહેલાં જ થાકી જાય છે. મગજ જ્યારે કોઈ વિરાટ કામ જુએ છે, ત્યારે તે ડરી જાય છે. પરિણામે માણસ કામ ટાળવા લાગે છે. આ માનસિક અવરોધને તોડવાનો સીધો રસ્તો છે: મોટા લક્ષ્યને નાના, દૈનિક ટુકડાઓમાં વહેંચી નાખવું. આ કોઈ ચમત્કારિક ફિલોસોફી નથી, પણ મગજ સાથે રમવાની એક ચોક્કસ ટેકનિક છે. જ્યારે તમે આગામી પાંચ વર્ષનો નહીં, માત્ર આવતીકાલની વીસ મિનિટનો વિચાર કરો છો, ત્યારે વિરોધ આપોઆપ ઓગળી જાય છે.

આ ચોક્કસ શબ્દપ્રયોગ કોણે સૌથી પહેલાં વાપર્યો તેની કોઈ ઐતિહાસિક તવારીખ મળતી નથી. પરંતુ આધુનિક મેનેજમેન્ટ અને સ્વવિકાસના પુસ્તકોમાં આ વિચાર વારંવાર જોવા મળે છે. વિચાર જૂનો અને નક્કર છે. જ્યારે અતિશય મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સ કાગળ પર રહી જાય છે, ત્યારે આ પદ્ધતિ તેને જમીન પર ઉતારે છે. આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કામની શરૂઆત વચ્ચે આવતા ઘર્ષણને શૂન્ય કરવાનો છે.

આપણે પરિણામો મોટા ઇચ્છીએ છીએ, પણ આપણું મગજ માત્ર નાનાં પગલાં જ બરાબર સમજી શકે છે. જો તમે એવું વિચારશો કે મારે પુસ્તક લખવું છે કે વજન ઘટાડવું છે, તો મન તણાવ અનુભવશે. પરંતુ જો વિચાર માત્ર એક ફકરો લખવાનો કે દસ મિનિટ ચાલવાનો હોય, તો કોઈ દલીલ બાકી રહેતી નથી. મોટું લક્ષ્ય નકશો બતાવે છે, પણ રસ્તો તો ડગલાંથી જ કપાય છે. વિરાટ સ્વપ્ન જોવું સહેલું છે, તેને દૈનિક શિસ્તમાં બદલવું અઘરું છે.

અમદાવાદથી ટોરોન્ટો કે ન્યૂ જર્સી જઈને વસેલા આપણા એનઆરઆઈ ગુજરાતીઓ આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. કોઈ નવો યુવાન કેનેડા ઉતરે ત્યારે તેનો વિચાર સીધો પોતાનો મોટેલ કે સુપરમાર્કેટ ખરીદવાનો નથી હોતો. એ સમયે એટલા મોટા આંકડા વિચારવા જાય તો ડિપ્રેશન આવી જાય. એ માણસ શરૂઆતમાં દિવસના આઠ કલાક સ્ટોર પર કામ કરે છે, દર મહિને થોડા ડૉલર બચાવે છે અને ભાષા સુધારે છે. એક દાયકા પછી એ જ નાનાં ડગલાં ભેગાં થઈને કરોડોનું સામ્રાજ્ય બની જાય છે.

વિરાટ સફળતા કોઈ એક મોટો કૂદકો નથી, અવિરત ભરેલાં ઠરેલ નાનાં ડગલાંનો સરવાળો છે.