આંખનું ફેશન પ્રદર્શન

આ કોઈ વિજ્ઞાન કે અર્થશાસ્ત્રનો સ્થાપિત સિદ્ધાંત નથી. આ શબ્દ ફેશન જગતમાંથી આવે છે, જ્યાં ઉપયોગિતા કરતાં દેખાવ મોટો થઈ જાય છે. 'આ લા મોડ' એટલે ફ્રેન્ચ ભાષામાં ચલણમાં હોય તેવું, ટ્રેન્ડી. આંખ જેવી સંવેદનશીલ અને પાયાની જરૂરિયાત જ્યારે માત્ર શણગાર કે સ્ટેટસ સિમ્બોલ બની જાય, ત્યારે માણસ મુશ્કેલીમાં મુકાય છે. સાધનની મૂળભૂત ઉપયોગિતા મરી જાય છે અને બાહ્ય ભપકો સર્વોપરી બને છે.

આ વિચાર વ્યવસાયિક લેખનમાં કોઈ જાણીતા ચિંતકે વ્યાખ્યાયિત કર્યો નથી. કોઈ ચોક્કસ પુસ્તક કે સિદ્ધાંત આ નામ સાથે નોંધાયેલો નથી. છતાં આ ખ્યાલ આધુનિક ઉપભોક્તાવાદનો મોટો નમૂનો છે. આપણે વસ્તુ શા માટે ખરીદીએ છીએ તે ભૂલી જઈએ છીએ. ફક્ત લોકો શું જોઈ રહ્યા છે તેના આધારે મૂલ્ય નક્કી થાય છે. જે ચીજ માત્ર સુરક્ષા કે સ્વાસ્થ્ય માટે હોવી જોઈએ, તે સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનું હથિયાર બની જાય છે.

આનું જીવંત ઉદાહરણ આપણા શહેરોની આંખની હોસ્પિટલો કે ચશ્માના શોરૂમમાં જોવા મળે છે. દર્દીને આંખે ઝાંખું દેખાય છે કે મોતિયો પાક્યો છે તે ગૌણ બની જાય છે. ડૉક્ટરની કેબિન બહાર નીકળતા જ સેલ્સમેન તમને હજારો રૂપિયાની બ્રાન્ડેડ ફ્રેમ બતાવે છે. વિદેશી નામ અને ડિઝાઇનર લોગો પાછળ લોકો દોડે છે. આંખની સુરક્ષા આપતો સાદો કાચ પાછળ રહી જાય છે અને કાન પર લટકેલું પ્લાસ્ટિક આગળ આવી જાય છે.

આરોગ્ય અને દેખાડા વચ્ચેની આ ભેળસેળ ખતરનાક છે. જ્યારે ઉપચાર કરતાં પેકેજિંગ મોંઘું બને ત્યારે સમજવું કે દૃષ્ટિ ખોવાઈ ગઈ છે. જીવનમાં પણ આવું જ થાય છે. આપણી નજર અંદરની સ્થિતિ સુધારવા કરતાં બહારનું મુખોટું ચમકાવવા પાછળ વધારે દોડે છે. મૂળ ઉદ્દેશ્ય મરી જાય છે અને માત્ર શણગાર બચે છે.

ચશ્માની ફ્રેમ સોનાની હોય તો પણ જોવાની તાકાત તો આંખની જ હોવી જોઈએ.