ડિપ્રેશન એડવાન્ટેજ

આખી દુનિયા ઉદાસીને રોગ માનીને બેઠી છે. સહેજ મન ભારે થાય એટલે લોકો સલાહ આપવા દોડી આવે કે હસો, સકારાત્મક વિચારો, બહાર નીકળો. પણ હતાશા માત્ર ખાલીપો નથી. એ મગજનો એક સ્ટોપ સિગ્નલ છે. લેખક ટોમ વુટને ૨૦૦૭માં પોતાના પુસ્તકમાં આ વિચાર મૂક્યો હતો. એમણે કહ્યું કે માનસિક પીડા અને ઉદાસીને માત્ર એક નબળાઈ ગણીને દબાવી દેવાને બદલે જો સમજીને સ્વીકારવામાં આવે, તો એ આત્મનિરીક્ષણ અને અંદરના વિકાસનું સૌથી મોટું સાધન બની શકે છે. આ વિચારને એમણે ડિપ્રેશન એડવાન્ટેજ કહ્યો.

જ્યારે બધું સારું ચાલતું હોય ત્યારે કોઈ વિચારવાની તસ્દી લેતું નથી. સુખ આપણને ઉપરછલ્લા બનાવે છે. હતાશા આપણને થોભવા મજબૂર કરે છે. એ ઊર્જા છીનવી લે છે જેથી શરીર અને મન એક ખૂણામાં બેસીને અસલી વાસ્તવિકતા તપાસી શકે. દુનિયા જેને નકારાત્મકતા કહે છે, એ ઘણીવાર નક્કર વાસ્તવિકતા તરફ દોરતી બારી હોય છે. ભ્રમ તૂટે ત્યારે જ સાચી સમજણ ઊગે છે. વેદના વિના માણસ ક્યારેય પોતાની જૂની માન્યતાઓને તોડીને નવો ઘાટ ઘડી શકતો નથી.

કોટા કે અમદાવાદના નવરંગપુરામાં બોર્ડ અને જેઈઈની તૈયારી કરતો વિદ્યાર્થી પાર્થ જુઓ. બે વર્ષ સુધી રોજના બાર કલાક ઘસાયા પછી પણ પરિણામ ધાર્યું ન આવ્યું. રૂમ બંધ થઈ ગયો, મિત્રો સાથે વાત બંધ થઈ ગઈ. ઘરના લોકો ગભરાઈ ગયા કે છોકરો ડિપ્રેશનમાં સરી પડ્યો. પણ એ પંદર દિવસના અંધકારમાં પાર્થે પહેલી વાર પોતાની જાતને પૂછ્યું કે શું એને ખરેખર એન્જિનિયર બનવું હતું? ના, એ તો પિતાનું સપનું હતું. એ અસહ્ય ઉદાસીએ એના મગજમાંથી સમાજનો કચરો સાફ કરી નાખ્યો. એણે પ્રોગ્રામિંગને બદલે ડિઝાઇનિંગની દિશા પકડી.

પીડા ક્યારેય નકામી જતી નથી, જો તમે એમાંથી ભાગવાની ઉતાવળ ન કરો. અતિશય બીમારીના સ્તરે પહોંચેલી હતાશા માટે ડૉક્ટર જરૂરી છે, એમાં કોઈ શંકા નથી. પણ રોજિંદા જીવનમાં આવતો ખાલીપો કે નિષ્ફળતા પછીનો શોક કંઈ ગળી જવાની ગોળી નથી. એ એક પડકાર છે જે તમને વધુ ઊંડા અને સર્જનાત્મક બનાવે છે. જે માણસ ક્યારેય ભાંગ્યો નથી, એ ક્યારેય નવેસરથી ઘડાઈ પણ શકતો નથી.

ઝળહળતો સૂરજ માત્ર પરસેવો પાડે છે, ઊંડા વિચારો તો અંધારી રાતે જ જન્મે છે.