ચેલેન્જર મોડ

મોટા ભાગના માણસો સામેવાળાને ખુશ રાખવામાં જ જિંદગી વેડફી નાખે છે. તેઓ પૂછે છે કે તમને શું ગમશે? તમને શું અનુકૂળ આવશે? આ ખુશામતખોર અભિગમ છે. ચેલેન્જર મોડ બરાબર આનાથી ઊંધું વલણ છે. અહીં તમે સામેવાળાના પૂર્વગ્રહો સામે સવાલ ઉઠાવો છો. તેને જે સાંભળવું ગમે છે તે નથી કહેતા, પણ જે જોવું જરૂરી છે તે બતાવો છો. તમે અગવડ ઊભી કરો છો, કારણ કે સત્ય હંમેશાં થોડું ખરબચડું હોય છે.

આ વિચાર મેથ્યુ ડિક્સન અને બ્રેન્ટ એડમસનના પુસ્તક 'ધ ચેલેન્જર સેલ'માંથી વેપારજગતમાં જાણીતો બન્યો. એમણે જોયું કે સંબંધો સાચવનારા નરમ લોકો કરતાં સામેવાળાની વિચારસરણીને સીધો પડકાર ફેંકનારા લોકો લાંબા ગાળે વધુ પરિણામ લાવે છે. આ આક્રમકતા નથી, પણ ઊંડી સ્પષ્ટતા છે. માણસ પોતાની જૂની ભૂલોમાં એટલો આરામથી ગોઠવાઈ ગયો હોય છે કે તેને જગાડવા માટે હળવો આંચકો આપવો જ પડે.

આ મોડનો ઉપયોગ દરેક જગ્યાએ થાય છે જ્યાં સામાન્ય રસ્તો નિષ્ફળ ગયો હોય. લોકો હંમેશાં સલામતી શોધે છે, જ્યારે પ્રગતિ હંમેશાં ઘર્ષણમાં હોય છે. જો તમે માત્ર હાજીહા કરશો તો કોઈ તમારી કદર નહીં કરે. સામેવાળાને એ સમજાવો કે એ પોતે ક્યાં ખોટો છે, અને પછી તેને ઉકેલ આપો. આ લીડરશિપની મૂળ વ્યાખ્યા છે.

આપણા કોટા કે અમદાવાદના ટ્યુશન ક્લાસિસનો માહોલ જુઓ. મોટા ભાગના શિક્ષકો મા-બાપ સામે 'તમારો દીકરો ખૂબ હોશિયાર છે' કહીને ફી ઉઘરાવ્યા કરે છે. પણ કોઈ એક કડક માસ્તર ચેલેન્જર મોડમાં આવી જાય છે. એ બાપના મોઢા પર કહી દે છે કે તમારો દીકરો રોજ ત્રણ કલાક રીલ્સ જુએ છે, આ રીતે બોર્ડમાં ૬૦ ટકા પણ નહીં આવે. એ છોકરાની નબળી ટેવોને ભરી સભામાં ઉઘાડી પાડે છે. પહેલાં મા-બાપને આંચકો લાગે છે, પણ પછી સાચી મહેનત શરૂ થાય છે.

જે તમને હંમેશાં કમ્ફર્ટ આપે છે એ તમારો સાથી નથી, જે તમને પડકારે છે એ જ તમને જીતાડે છે.