બોટમ લાઇન અપ ફ્રન્ટ

વાતનો નિચોડ સૌથી પહેલા મૂકો. લપ કર્યા વગર, પ્રસ્તાવના બાંધ્યા વગર. અમેરિકન મિલિટરીમાં સંદેશાવ્યવહાર માટે એક સાદો નિયમ છે: 'બોટમ લાઇન અપ ફ્રન્ટ'—એટલે કે બી.એલ.યુ.એફ. સૈન્યમાં સેકન્ડોની કિંમત હોય છે. જો કમાન્ડર દસ પાનાનો રિપોર્ટ વાંચ્યા પછી જ અસલ વાત સમજી શકે, તો મોરચો હારી જવાય. નિયમ સાદો છે: સૌથી મહત્વનો નિર્ણય, તારણ કે માગણી પહેલી લીટીમાં લખો. પૃષ્ઠભૂમિ અને કારણો એના પછી આવે.

આપણે ઊલટું કરીએ છીએ. આપણે વાતની શરૂઆત આકાશ-પાતાળના સંદર્ભોથી કરીએ છીએ. સ્કૂલના નિબંધોથી માંડીને ઓફિસના ઈમેઈલ સુધી આપણને સસ્પેન્સ પિક્ચર બનાવવાની આદત છે. 'આમ થયું ને તેમ થયું, એટલે છેવટે વાત એમ છે...' સાંભળનાર ત્યાં સુધીમાં કંટાળી જાય છે અથવા ધ્યાન ગુમાવી બેસે છે. આધુનિક સમયમાં માહિતીનો કચરો અઢળક છે પણ માણસો પાસે સમય અને ધીરજ નથી. કોઈની પાસે તમારો ભૂમિકા-વિલાસ વાંચવાની ફુરસદ નથી.

આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ માત્ર મિલિટરી પૂરતો નથી, રોજિંદા વ્યવહારમાં એ સમય બચાવવાનું મોટું હથિયાર છે. જ્યારે તમે સામેવાળાને સીધો અંતિમ મુદ્દો જણાવી દો છો, ત્યારે એનું મગજ તરત કાર્યરત થઈ જાય છે. એને ખબર પડે છે કે આખી વાતનો અર્થ શું છે. વિગતો જોવી કે નહિ એનો નિર્ણય એ ઝડપથી લઈ શકે છે. પારદર્શક વાતચીત હંમેશાં સીધી લીટીમાં ચાલે છે, વર્તુળોમાં નહીં.

અમદાવાદની એક મોટી સોસાયટીની મીટિંગનું દ્રશ્ય જુઓ. સેક્રેટરી સાહેબ માઈક લઈને અડધો કલાક ભાષણ આપે છે: બિલ્ડરે કેવી છેતરપિંડી કરી, છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પાઈપલાઈન કેવી જૂની થઈ ગઈ છે, પ્લમ્બર કેવો બદમાશ નીકળ્યો. સભ્યો બગાસાં ખાય છે. છેલ્લે બોલે છે કે દરેક ફ્લેટે પંદર હજાર રૂપિયા રિપેરિંગના આપવાના છે. આખી સભામાં હોબાળો મચી જાય છે. જો એમણે પહેલું વાક્ય જ એ કહ્યું હોત કે 'પાણીની પાઇપ બદલવા ફ્લેટદીઠ પંદર હજાર ખર્ચ થશે, કારણો નીચે મુજબ છે'—તો પંચાત અડધી થઈ ગઈ હોત.

જે માણસ છેલ્લી વાત પહેલી બોલે છે, દુનિયા એનું કામ સૌથી વહેલું પતાવે છે.