ઘસાયેલા ગણવેશનો નિયમ

નવા સૈનિકનો ગણવેશ કડક ઇસ્ત્રીવાળો અને ચમકતો હોય છે. જૂના, અનુભવી લડવૈયાનો યુનિફોર્મ ધૂળથી ખરડાયેલો, ઘસાયેલો અને રંગ ઊડી ગયેલો હોય છે. આ ઘસાયેલો ગણવેશ જોઈને આખો કાફલો ચૂપચાપ માથું નમાવે છે. આ જ છે ઘસાયેલા ગણવેશનો નિયમ. જે કપડાં કે સાધનો પર કામના ડાઘા અને ઘસારો દેખાય છે, તે માણસની ક્ષમતા, અનુભવ અને અસલી મેદાનની કસોટીનું પ્રમાણપત્ર બની જાય છે. ચમકતો પોશાક માત્ર શરૂઆત બતાવે છે, જ્યારે ઘસારો પરિણામ બતાવે છે.

આ વિચાર કોઈ એક ચોક્કસ પુસ્તકમાંથી નથી આવ્યો, પણ આધુનિક વિચારમંચ 'ધ માઇન્ડ કલેક્શન'ના એક નિબંધમાં તેની વિગતે ચર્ચા થઈ હતી. લશ્કરી મનોવિજ્ઞાન અને વ્યવસાયિક જગતમાં આ વાત સદીઓથી સાચી પડી છે. ઓફિસમાં બેસીને ભાષણો આપનારા અને ખરેખર માટીમાં ઊતરીને પરસેવો પાડનારા વચ્ચેનો ભેદ આંખે ઊડીને વળગે છે. શુદ્ધ, કોરા સાધનો શંકા જગાવે છે. ઘસાયેલી વસ્તુઓ ભરોસો પેદા કરે છે.

આજના દેખાડાના જમાનામાં લોકો પોતાની સપાટી ચમકાવવા પાછળ પાગલ છે. મોંઘા સુટ્સ, મોંઘા લેપટોપ અને કોઈ પણ ડાઘ વગરનું પ્રોફાઇલ. પણ જ્યારે કટોકટી આવે ત્યારે માણસો સલાહ લેવા એની પાસે જ દોડે છે જેના હાથ કાળા થયેલા હોય. વ્યવસાય હોય કે કારકિર્દી, પ્રતીકાત્મક સુંદરતા કરતાં ક્ષેત્રનો અસલી અનુભવ હંમેશાં વધારે વજનદાર સાબિત થાય છે. જો તમારો ગણવેશ સાવ નવોનકોર લાગે છે, તો તમે હજી સુધી યુદ્ધ જોયું જ નથી.

૧૮૫૭ના સંગ્રામ વખતે કે દેશી રજવાડાંઓની સેનામાં આ ચિત્ર બહુ સામાન્ય હતું. દરબારમાં રેશમી ઝભ્ભા અને કલગીવાળા સાફા પહેરીને બેઠેલા સામંતો માત્ર વાતો કરતા. પણ જ્યારે ઘોડાઓની ખરીઓનો અવાજ આવતો, ત્યારે સૈનિકો એ સરદાર તરફ જોતા જેના બખ્તર પર તલવારોના જૂના કાપા હતા અને જેનો ઝભ્ભો ધૂળથી રંગાયેલો હતો. એ લોહી અને ધૂળના ડાઘ કોઈ મેડલ કરતાં મોટા હતા. એ કહી આપતા કે આ માણસ માત્ર તંબૂમાં બેસીને યોજનાઓ નથી ઘડતો, લડાઈ લડી ચૂક્યો છે.

ચમકતા બૂટ માત્ર હોદ્દો બતાવે છે, જ્યારે તેના પર લાગેલી ધૂળ લાયકાત સાબિત કરે છે.