દસ ટકાનો નિયમ

ઉત્સાહ માણસનો સૌથી મોટો દુશ્મન છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે નવું કામ શરૂ કરે. દોડવાની દુનિયામાંથી એક બહુ જાણીતો સિદ્ધાંત આવે છે: 'દસ ટકાનો નિયમ'. નિયમ સાદો છે. અઠવાડિયે તમારું અંતર કે શ્રમ અગાઉના સપ્તાહ કરતાં દસ ટકાથી વધુ ન વધારવો. જો આ અઠવાડિયે દસ કિલોમીટર દોડ્યા હો, તો આવતા અઠવાડિયે અગિયાર જ થવા જોઈએ, પંદર નહીં. શરીર ધીમે ધીમે ટેવાય છે. સ્નાયુઓ કરતાં સાંધા અને અસ્થિબંધન અનુકૂલન સાધવામાં બમણો સમય લે છે. અતિરેક સીધો ઈજા તરફ દોરી જાય છે.

આ નિયમ રનર્સ વર્લ્ડ અને રમતગમતના કોચિંગ સાહિત્યમાંથી આવ્યો છે. તેનો ચોક્કસ સર્જક કોણ હતો તે ઇતિહાસમાં ખોવાઈ ગયું છે, પણ મેરેથોનની તૈયારી કરતા હજારો દોડવીરો માટે આ સુવર્ણરેખા છે. આ માત્ર દોડવા પૂરતો મર્યાદિત નિયમ નથી. આ ધારણશક્તિ અને ક્ષમતાવર્ધનનું સાચું ગણિત છે. ઉત્સાહમાં આવીને સીધો કૂદકો મારવો એ બહાદુરી નથી, બેવકૂફી છે. ધારણા હંમેશાં વાસ્તવિકતા કરતાં આગળ દોડે છે, અને જ્યારે બંને વચ્ચેનું અંતર અચાનક વધી જાય, ત્યારે પતન નક્કી હોય છે.

આપણે ત્યાં યાત્રા કે પ્રવાસમાં આ મૂર્ખાઈ દર વર્ષે દેખાય છે. આખું વર્ષ એસી ઓફિસમાં ખુરશી પર બેઠેલા યોગેશભાઈ અચાનક ચારધામ કે કેદારનાથની યાત્રાએ નીકળી પડે છે. રોજ અડધો કિલોમીટર પણ ન ચાલતો માણસ પહેલા જ દિવસે ઉત્સાહમાં પંદર કિલોમીટરનો ઢાળ ચડી જાય છે. પરિણામ? બીજા દિવસે ઘૂંટણ પકડાઈ જાય, શ્વાસ ચડી જાય અને બાકીની આખી યાત્રા પાલખી કે ઘોડા પર વેદના ભોગવતાં કાઢવી પડે. જે પ્રવાસ આનંદ અને આધ્યાત્મિક શાંતિ માટે હતો, તે યાતના બની જાય છે.

કોઈપણ નવી આદત કે સાહસમાં તાકાત કરતાં લય અગત્યની છે. જો તમે હિમાલય સર કરવા માંગતા હો, તો સીધા બરફ પર ન દોડાય; પહેલાં રોજની ચાલવાની ક્ષમતામાં દર અઠવાડિયે દસ ટકાનો જ ઉમેરો કરાય. ધીમી પ્રગતિ લોકોને કંટાળાજનક લાગે છે કારણ કે તેમાં ઈન્સ્ટન્ટ ડ્રામા નથી હોતો. પણ ટકાઉ પરિણામો હંમેશાં બોરિંગ શિસ્તમાંથી જ જન્મે છે. જીવન સ્પ્રિન્ટ નથી, મેરેથોન છે.

જે માણસ ઉત્સાહના આવેગમાં કૂદકો મારે છે તે રસ્તામાં જ ઢળી પડે છે; જે દસ ટકાના હિસાબે ચાલે છે તે જ શિખરે પહોંચે છે.