૧૦-૮૦-૧૦નો નિયમ

કોઈપણ મોટું કામ બીજા પાસે કરાવવું એ કળા છે. મોટાભાગના સાહેબો બે ભૂલો કરે છે: કાં તો બધું પોતાના માથે લઈને બેસી જાય, અથવા કામ સોંપીને સાવ ભૂલી જાય અને છેલ્લે રડે. આ બંને બીમારીનો ઈલાજ છે દસ-એંસી-દસનો નિયમ. આ મેનેજમેન્ટનો સીધો નિયમ કહે છે કે કામના પ્રથમ ૧૦ ટકા હિસ્સામાં તમારું મગજ રોકો. દિશા નક્કી કરો, વિઝન આપો, લક્ષ્ય બાંધો. વચ્ચેના ૮૦ ટકા કામમાં તમારી ટીમને છૂટો દોર આપો. ત્યાં માથું ન મારો. છેલ્લે જ્યારે ૯૦ ટકા કામ પૂરું થાય, ત્યારે આખરી ૧૦ ટકામાં ફરી પ્રવેશો—પોલિશિંગ, ફાઇનલ રિવ્યુ અને ગુણવત્તા તપાસવા.

આ વિચાર મેનેજમેન્ટ સાહિત્યમાં અને ખાસ કરીને સ્ટીવ જોબ્સની કામ કરવાની પદ્ધતિના વિશ્લેષણમાંથી લોકપ્રિય બન્યો છે. જોબ્સ પોતે આખો દિવસ કોડિંગ કે સર્કિટ ડિઝાઇન નહોતા કરતા. તેઓ પ્રોડક્ટનો પાયો મૂકતા, એન્જિનિયરોને સ્પેસ આપતા અને છેલ્લે ફિનિશિંગ વખતે ઘૂસીને સ્ક્રીનનો કલર કે બટનની ફિલિંગ પર બારીકાઈથી કામ કરતા. વચ્ચેની માથાકૂટમાં માઈક્રોમેનેજમેન્ટ કરવા જાવ તો ટીમની સર્જનાત્મકતા મરી જાય.

આ નિયમનું મહત્વ એ છે કે તે માણસને સત્તા અને સ્વતંત્રતા બંને આપે છે. જ્યારે તમે વચ્ચેના ૮૦ ટકામાં સતત દખલ કરો છો, ત્યારે લોકો કામ કરવાનું બંધ કરીને માત્ર તમારી ખુશામત કરે છે. પરિણામે તમારો સમય બગડે છે અને કામ કરનારની ઈચ્છા મરી જાય છે. છેલ્લી ક્ષણે સુધારો કરવો સહેલો છે, પણ આખી પ્રક્રિયા પર પહેરો બેસાડવો મૂર્ખામી છે.

અમદાવાદની એક મોટી હાઉસિંગ સોસાયટીનું રિડેવલપમેન્ટ વિચારો. સોસાયટીના ચેરમેન મનસુખભાઈએ પહેલા ૧૦ ટકામાં બિલ્ડર સાથે બેસીને શરતો, નકશાની પાયાની જરૂરિયાતો અને બજેટ નક્કી કરી દીધાં. પછી વચ્ચેના ૮૦ ટકામાં તેમણે બિલ્ડર અને આર્કિટેક્ટને મુક્ત મને બાંધકામ કરવા દીધું. રોજ સવારે ઇંટો ગણવા કે સિમેન્ટના કોથળા તપાસવા ન ગયા. પણ જ્યારે ફ્લેટ્સ તૈયાર થવા આવ્યા, ત્યારે આખરી ૧૦ ટકામાં મનસુખભાઈ ફરી સક્રિય થયા. લિફ્ટનું ફિટિંગ, ટાઇલ્સનું ફિનિશિંગ અને ફાયર સેફ્ટીની એનઓસી જાતે ચકાસીને જ ચાવી સ્વીકારી. પરિણામ એ આવ્યું કે કામ સમયસર પત્યું અને કોઈ ઝઘડો ન થયો.

કામની શરૂઆત અને અંત તમારા હાથમાં રાખો, વચ્ચેના પ્રવાસમાં ડ્રાઈવર પર ભરોસો કરવો જ પડે.